Payız aylarında kirayə mənzil axtaranların sayı artır. Tələbələr, yeni işə başlayanlar və başqa ərazilərdən Bakıya köçənlər qısa müddətdə ev tapmağa çalışırlar. Bu zaman isə elanda göstərilən qiymətlə sonradan tələb olunan məbləğ arasında fərq, əlavə ödənişlər və sənədləşmə məsələləri kirayəçini çətin vəziyyətdə qoya bilər.
Referans Media xəbər verir ki, kirayə ev götürərkən yalnız mənzilin aylıq qiymətinə baxmaq kifayət etmir. İlk ay üçün ödəniləcək ümumi məbləğ, kommunal borclar, depozitin qaytarılması şərtləri və müqavilənin olub-olmaması əvvəlcədən dəqiqləşdirilməlidir.
Elan başqa, son qiymət başqa ola bilər Pepperoni pizza
Kirayə bazarında ən çox rast gəlinən problemlərdən biri elanda göstərilən qiymətin mənzilə baxış zamanı dəyişməsidir. Məsələn, elan 500 manata yerləşdirilir, lakin ev sahibi və ya vasitəçi mənzilə baxdıqdan sonra “qiymət qalxıb”, “bu qiymət yalnız uzunmüddətli kirayə üçündür” və ya başqa şərt irəli sürə bilər. Buna görə mənzilə getməzdən əvvəl aylıq kirayə haqqının dəqiq məbləğini yazışma yolu ilə təsdiqləmək daha təhlükəsizdir.
Bundan başqa, bəzi hallarda kirayə haqqından əlavə depozit və makler xidmət haqqı da tələb olunur. Beləliklə, 500 manatlıq ev üçün ilk ayda 500 manat deyil, 1000 manat və ya daha çox pul lazım gələ bilər.
Depozit məsələsi necə həll olunur?
Son dövrlərdə kirayə bazarında depozit tələbinə daha çox rast gəlinir. Bir müddət əvvəl əmlak eksperti Elnur Fərzəliyev də depozitin ev sahibinin razılaşması ilə müəyyənləşdirildiyini və bir aylıq kirayə haqqı qədər ola bildiyini bildirib. Burada əsas məsələ depozitin verilib-verilməməsindən çox, onun hansı halda qaytarılacağının əvvəlcədən yazılı şəkildə müəyyən edilməsidir.
Məsələn, müqavilədə depozitin evdə yaranan zərərin, ödənilməmiş kommunal borcun və digər razılaşdırılmış öhdəliklərin qarşılanması üçün saxlanıldığı qeyd oluna bilər. Evdən çıxarkən isə kirayəçi depozitin nə vaxt və hansı şərtlərlə geri qaytarılacağını bilməlidir.
Ən təhlükəli vəziyyət depozitin verilməsi, lakin bununla bağlı heç bir yazılı sübutun olmamasıdır.
Makler haqqını əvvəlcədən soruşun
Kirayə mənzil axtaranların qarşılaşdığı digər xərc makler komissiyasıdır. Bu ödəniş üçün vahid məbləğ müəyyən edilmədiyindən, vasitəçinin xidmət haqqı barədə razılaşma əvvəlcədən aparılmalıdır. Xüsusilə “ev sahibindən heç nə alınmır” ifadəsi kirayəçinin ümumiyyətlə əlavə xərc çəkməyəcəyi anlamına gəlmir. Vasitəçinin xidmət haqqının nə qədər olduğu və kimin tərəfindən ödəniləcəyi dəqiq soruşulmalıdır.
Mənzili görməmişdən və şərtləri bilmədən “beh”, “bron pulu” və ya xidmət haqqı göndərmək də risklidir. Ödəniş edilirsə, bunun nə üçün verildiyini təsdiqləyən yazılı sübut saxlamaq vacibdir.
Köhnə kommunal borc kirayəçinin problemi deyil, amma...
Mənzilə köçməzdən əvvəl işıq, qaz, su və digər kommunal xidmətlər üzrə borcun olub-olmaması yoxlanılmalıdır. Çünki yeni kirayəçinin əvvəlki dövrdə yaranmış borcun hansı tarixə aid olduğunu bilmədən ödəniş etməsi sonradan mübahisəyə səbəb olur. Ən sadə üsullardan biri mənzil təhvil alınarkən sayğacların göstəricilərini ev sahibi ilə birlikdə qeyd etmək və həmin göstəricilərin fotoşəklini çəkməkdir.
Mənzilə daxil olan gün sayğacların vəziyyətini və mümkün borcları yoxlamaq sonradan “bu borc əvvəlki kirayəçidən qalıb, yoxsa sizdən yaranıb?” mübahisəsinin qarşısını alır.
Müqaviləsiz kirayə ən böyük risklərdəndir
Kirayəçi ilə ev sahibi arasındakı münasibətlərdə əsas sənəd müqavilədir. Qanunvericilikdə icarə müqaviləsində əmlakın, kirayə haqqının, müddətin, tərəflərin vəzifələrinin və digər şərtlərin göstərilməsi nəzərdə tutulur. Şifahi razılaşmada isə sonradan şərtlərin dəyişdirilməsi daha asan olur. Məsələn, ev sahibi bir neçə aydan sonra kirayə haqqını artırdığını bildirə, depozitin qaytarılması ilə bağlı fərqli mövqe ortaya qoya və ya mənzilin boşaldılmasını tələb edə bilər.
Yazılı müqavilədə isə ən azı aylıq ödəniş, müqavilənin müddəti, depozit, kommunal xərclər, təmir məsələləri və müqaviləyə xitam şərtləri göstərilir.
Əsas məsələ isə tələsməməkdir. Payızda kirayə bazarında mənzil tapmaq üçün yaranan vaxt təzyiqi kirayəçinin ən böyük risklərindən birinə çevrilə bilər. “Bu evə indi qərar verməsəniz, başqası götürəcək” ifadəsi ilə qarşılaşdıqda belə, pul ödəməzdən əvvəl bütün şərtləri yazılı şəkildə dəqiqləşdirmək daha təhlükəsizdir./“Yeni Sabah”/
