Evlilikdən əvvəl ipoteka ilə alınan mənzil boşanma zamanı necə bölünür?
Ailə qurmazdan əvvəl ipoteka krediti ilə mənzil alan şəxslər üçün ən çox verilən suallardan biri boşanma zamanı həmin mənzilin aqibətidir. Bir çoxları nikah dövründə ailə büdcəsindən kreditin ödənildiyini nəzərə alaraq mənzilin birgə əmlak sayılacağını düşünür. Halbuki qanunvericilikdə bu məsələyə fərqli yanaşma var. Yanlış təsəvvürlər sonradan ciddi mübahisələrə, uzunmüddətli məhkəmə proseslərinə və ailə münasibətlərinin daha da gərginləşməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də hər iki tərəfin öz hüquqlarını əvvəlcədən bilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Referans Media saytının məlumatına görə, Alqı-satqı müqaviləsi nikahdan əvvəl bağlanıbsa, mənzil avtomatik olaraq birgə əmlak hesab olunmur.
Belə halda ev ilk alıcının, yəni onu nikahdan əvvəl əldə edən şəxsin 100 faiz şəxsi mülkiyyəti sayılır. Başqa sözlə, evlilik faktı özlüyündə həmin mənzil üzərində digər həyat yoldaşı üçün mülkiyyət hüququ yaratmır. Mənzilin nikahdan əvvəl alınması və alqı-satqı müqaviləsinin həmin dövrdə rəsmiləşdirilməsi burada həlledici amildir. Bu səbəbdən ailə qurulduqdan sonra da mənzilin hüquqi statusu dəyişmir və o, əvvəlki sahibin şəxsi əmlakı olaraq qalır.
Bəs nikah dövründə ipoteka kreditinin ödənilməsi necə nəzərə alınır? Nikah müddətində ailənin ümumi büdcəsindən banka ödənilən vəsaitlər “batmır”. Yəni bu ödənişlər hüquqi baxımdan nəzərə alınır və boşanma zamanı digər tərəfin hüququ məhz bu vəsaitlər üzərindən müəyyənləşir. Ailə büdcəsi hər iki həyat yoldaşının gəlirlərindən formalaşdığı üçün həmin vəsaitin kreditə yönəldilməsi digər tərəfin də maddi töhfəsi kimi qiymətləndirilir.
Beləliklə, ipoteka ödənişləri nəticəsində yaranan maliyyə payı boşanma zamanı ayrıca hesablanmalı məsələyə çevrilir.Digər həyat yoldaşı boşanma prosesində evin yarısını tələb edə bilməz. O, yalnız nikah dövründə banka ödənilmiş vəsaitdəki payını tələb etmək hüququna malikdir. Bu isə o deməkdir ki, mübahisə mənzilin özünün bölünməsi üzərində deyil, ailə büdcəsindən kreditə yönəldilmiş pulun hesablanması və geri qaytarılması ətrafında qurulur. Məsələ mənzilə mülkiyyət iddiası deyil, nikah dövründə ödənilmiş məbləğə görə maliyyə tələbi xarakteri daşıyır.
Nəticədə, boşanma zamanı mənzil əsl sahibinin şəxsi mülkiyyətində qalır. Digər tərəf isə evlilik ərzində banka ödənilmiş pulun içindəki qanuni payını geri ala bilir. Beləliklə, qanun bir tərəfdən nikahdan əvvəl əldə olunmuş əmlak üzərində sahibin hüququnu qoruyur, digər tərəfdən isə ailə büdcəsindən çəkilən xərclərin nəzərə alınmasını və ədalətli şəkildə kompensasiya olunmasını təmin edir.
Mütəxəssislər ipoteka ilə mənzil alan və ya ailə qurmağı planlaşdıran şəxslərə nikahdan əvvəl və sonra ödənilən kredit məbləğlərini sənədləşdirməyi tövsiyə edir. Bank çıxarışları, ödəniş qəbzləri və digər sənədlər sonradan yarana biləcək mübahisələrdə hər iki tərəfin hüquqlarının müdafiəsi üçün mühüm sübut rolunu oynayır. Xüsusilə nikahdan əvvəl ödənilmiş hissə ilə nikah dövründə ödənilmiş hissənin dəqiq ayrılması mübahisələrin daha asan və sürətli həllinə imkan verir.Hüquqi mübahisələrin qarşısını almaq üçün ailə qurmazdan əvvəl əmlak münasibətləri barədə məlumatlı olmaq, zərurət yarandıqda isə vəkil və ya notariusdan məsləhət almaq tövsiyə olunur. Belə yanaşma həm mülkiyyət hüquqlarının qorunmasına, həm də gələcəkdə yarana biləcək narahatlıqların azaldılmasına kömək edir./Oxu24.com/
