Laboratoriya şəraitində insan kök hüceyrələrindən hazırlanmış və ürəyin təbii ritmini təqlid edən sinus düyünü orqanoidi gələcəkdə elektron ürək kardiostimulyatorlarının yerini tuta bilər. Bəs bu texnologiya necə işləyir?
Demokrat.az xəbər verir ki, çinli tədqiqatçılar ürəyin təbii ritmini idarə edən sistemi təqlid edərək laboratoriya şəraitində sinus düyünü orqanoidi hazırlayıblar. Şanxayda fəaliyyət göstərən tədqiqat qrupu tərəfindən aparılan işlər gələcəkdə elektron ürək kardiostimulyatorlarına ehtiyacı tamamilə aradan qaldıra bilər.
Ürəyin sağ qulaqcığının dərinliyində yerləşən sinus düyünü ürək döyüntülərini idarə edən və orqanın təbii kardiostimulyator funksiyasını yerinə yetirən kiçik hüceyrə qrupudur. O, müntəzəm elektrik impulsları yaradaraq ürəyin yuxarı və aşağı kameralarının qanı düzgün şəkildə pompalamasını təmin edir. Bu sistemdə nasazlıq yarandıqda ciddi sağlamlıq problemləri ortaya çıxır və ağır hallarda süni ürək kardiostimulyatoru və ya təcili tibbi müdaxilə tələb olunur.
Süni sinir şəbəkəsi ilə birləşdirilən laboratoriya toxuması
“South China Morning Post” nəşrinin məlumatına görə, alimlər müxtəlif toxuma növlərinə çevrilə bilən insan pluripotent kök hüceyrələrindən istifadə edərək üçölçülü sinus düyünü orqanoidi yaradıblar. Elektrik impulsları istehsal edə bilən bu süni toxuma ürəyin təbii ritmini demək olar ki, tam şəkildə təqlid edir.
Tədqiqatçılar sistemi reallığa daha da yaxınlaşdırmaq üçün orqanoidi ürəyin əsas hissəsinə yaxın yerləşən süni kardial pleksusla — yəni sinir şəbəkəsi ilə birləşdiriblər. Beləliklə, sinir sistemi ilə ürək arasındakı əlaqə yenidən yaradılıb.
“Cell Stem Cell” jurnalında dərc olunan və Çin Elmlər Akademiyası ilə Fudan Universitetinin mütəxəssislərini bir araya gətirən araşdırma ürək ritm pozuntularının öyrənilməsi üçün yeni imkanlar açır.
Heyvan təcrübələrinin məhdudiyyətləri aradan qaldırılır
Sinus düyünü ürəyin yuxarı sağ kamerasına və bədənin ən böyük damarlarından birinə yaxın yerləşdiyi üçün insan toxuma nümunələrində ona çıxış əldə etmək olduqca çətindir. Xüsusilə siçanlar üzərində aparılan heyvan təcrübələri insan ürəyinin təbii kardiostimulyator sistemini tam şəkildə təqlid etməkdə uzun müddətdir kifayət etmirdi.
“SUNY Downstate Health Sciences University” tərəfindən 2024-cü ildə aparılmış başqa bir araşdırmada laboratoriyada yetişdirilən modellərin xəstəliklərin öyrənilməsi və bioloji ürək kardiostimulyatorlarının hazırlanması üçün böyük potensiala malik olduğu vurğulanmışdı.
Eyni məqsədlə çalışan Şanxay tədqiqatçıları erkən embrional inkişaf zamanı yaranan siqnalları yenidən yaradaraq stabil və öz-özünə döyünən bioloji toxuma əldə etməyə nail olublar.demokrat.az
