Payız-qış fəsillərində artan qəfil qusma və ishal şikayətlərinin səbəbi Norovirus infeksiyası ola bilər. İctimai yerlərdə asanlıqla yayıla bilən bu virus xüsusilə məktəblərdə, qocalar evində, iş yerlərində və xəstəxanalarda təmas yolu ilə ötürülür. Norovirus səthlərdə günlərlə yaşaya bilir və sadəcə təmas yolu ilə keçir.
Referans MEDİA xəbər verir ki, “Norovirus yüksək müqavimətli virusdur. Ən asan ötürülmə yolu çirkli əllərdir”, – Daxili Xəstəliklər Mütəxəssisi Dr. Füsun Topçugil ən çox yayılmış narahatlıqları belə izah edib.
NOROVİRUS NƏDİR?
Norovirus mədə və bağırsaq sisteminə təsir edən, qəfil başlayan qastroenterit törədən viruslar qrupudur. İnfeksiya ürəkbulanma, qusma, ishal və qarın sancıları ilə xarakterizə olunur. Xalq arasında qusma xəstəliyi olaraq da tanınır.
İnfeksiyanın əsas xüsusiyyətləri:
— Semptomlar məruz qaldıqdan sonra 12-48 saat ərzində görünə bilər.
— Xəstəlik adətən 2-3 gün davam edir.
— Böyüklərdə və uşaqlarda görülə bilər; Xüsusilə yaşlılarda və immun sistemi zəif olanlarda daha şiddətli ola bilər.
NOROVİRUSUN ƏLAMƏTLƏRİ NƏDİR?
Norovirüs simptomları infeksiyadan 1-2 gün sonra görünməyə başlaya bilər. Ümumi simptomlara aşağıdakılar daxildir:
— Davamlı ürəkbulanma və şiddətli qusma
— İshal
— Qarın ağrısı və sancılar
– Halsızlıq, iştahsızlıq və yorğunluq
— Yüngül qızdırma və baş ağrısı
Qusma və ishal maye və mineral itkisinə səbəb ola bilər. Uşaqlarda, yaşlılarda və xroniki xəstəlikləri olan insanlarda dehidrasiya riskinə diqqət yetirilməlidir.
NOROVİRUS NECƏ KEÇİR?
Norovirus ən yoluxucu viruslardandır. Hətta çox kiçik hissəciklər belə infeksiyaya səbəb ola bilər. Yoluxma yolları:
– Çirklənmiş səthə toxunmaq və sonra ağıza, buruna və gözlərə toxunmaq.
– Çirklənmiş qida və içkilərin istehlakı.
– Yoluxmuş şəxslə yaxın təmasda olmaq
– Xəstə qusduqda sərbəst buraxılan damcıların inhalyasiyası
Alkoqol əsaslı əl təmizləyiciləri bəzi hallarda virusdan uzaq olmaq üçün kifayət etmir; buna görə də əllərin sabun və su ilə yuyulması ən qoruyucu üsuldur.
HANSI QİDA VƏ MÜHIT RİSKLİDİR?
Norovirus xüsusilə qida yolu ilə ötürülə bilər. Riskli vəziyyətlər:
– Yuyulmadan istehlak edilən yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər
– qabığını çıxarmadan yeyilən meyvələr
– Çiy və ya az bişmiş dəniz məhsulları
– Bufetlərdə, qrup xidmətində və ya yemək hazırlamasında gigiyenanın olmaması
MÜALİCƏ ÜSULU NƏDİR?
Norovirus üçün xüsusi antiviral müalicə yoxdur. Müalicə maye və elektrolit itkisinin qarşısını almağa yönəlib. Bol maye qəbul etmək vacibdir və xüsusilə suya əlavə olaraq elektrolit tərkibli mayelər tövsiyə olunur.
İlk 24-48 saat ərzində yağlı, ədviyyatlı və həzmi çətin olan qidalardan çəkinmək lazımdır. Asanlıqla həzm olunan qidalar qidalanma dövründə kiçik, tez-tez porsiyalarla istehlak edilə bilər.
Semptomların irəliləməsi və ya susuzlaşdırma əlamətləri müşahidə olunarsa, tibbi müayinə lazımdır.
