ABŞ Prezidenti Donald Tramp, İran ilə davam edən müharibənin 17-ci günündə NATO müttəfiqlərinə açıq hədələr səsləndirdib. Tramp, istədiyi dəstək gəlməzsə, “NATO çox pis bir gələcək gözləyir” dedi. Eyni zamanda Almaniya, Hörmüz Boğazındakı gərginlik və İran əməliyyatlarına görə beynəlxalq hərbi əməliyyata qoşulmayacağını bildirib.
Hörmüz Boğazı üçün dəstək tələb etdi
Tramp açıqlamasında, dünyanın ən kritik enerji keçid nöqtələrindən biri olan Hörmüz Boğazının açıq qalması üçün NATO müttəfiqlərindən dəstək gözlədiyini bildirdi. O, Avropanın ABŞ-dan daha çox mina təmizləmə gəmisi olduğunu və bu gəmilərin bölgəyə göndərilməsinin vacib olduğunu vurğuladı.
Tramp, müttəfiqlərdən gözlədiyi dəstəyin gəlməməsi ehtimalına da sərt reaksiya verdi. “Biz həmişə müttəfiqlərimizin yanında olmuşuq, amma onlar bizim yanımızda deyillər və indi nə edəcəklərindən əmin deyiləm. Əgər Avropa və digər müttəfiqlərimiz Hörmüz Boğazının açılmasında bizə dəstək verməzsə, NATO çox pis bir gələcək gözləyir” – deyə o bildirdi. Tramp həmçinin planlaşdırılan Çin səfərini ləğv edə biləcəyini də söylədi.
Avropa daha çox gəmiyə sahibdir
“Financial Times” ilə müsahibəsində Tramp, Avropanın ABŞ-dan daha çox mina təmizləmə gəmisi olduğunu və bu gəmilərin bölgəyə göndərilməsinin vacib olduğunu vurğuladı. O, Avropa ölkələrindən hərbi dəstək də gözlədiyini əlavə etdi.
Tramp əvvəllər bölgədəki neft tankerlərinə hərbi gəmilərin müşayiət etməsi seçimini gündəmə gətirmişdi. Amma hazırda bölgədə müharibə səbəbindən 600-dən çox tanker Hörmüz Boğazında ilişib qalaraq çıxarılmasının aylar çəkə biləcəyi qeyd olunur. Tankerlərin boğazdan keçməsi üçün həm gəmilərin sahibləri, həm də sığorta şirkətləri təhlükəsizlik məsələlərində inandırılmalıdır. Ekspertlər, İran təhdidi aradan qaldırılmadan tanker nəqliyyatına nəzarətin çətin olacağını bildirirlər.
İranın hücum riski narahatlıq yaradır
Hərbi ekspertlərə görə, İran dronlar və gəmi əleyhinə raketlərlə bölgəni son dərəcə təhlükəli edə bilər. Tanker karvanlarının təhlükəsizliyi üçün bir neçə hərbi gəminin müşayiət etməsi lazım olduğu vurğulanır. Mümkün əməliyyatda tanker başına iki hərbi gəmi və ya 5–10 tankerdən ibarət donanmaya təxminən 12 hərbi gəminin müşayiət etməsinin lazım olduğu bildirilib.
Trampın çağırışına bəzi ölkələr ehtiyatla yanaşarkən, bəziləri əməliyyata qatılmayacağını açıqladı. Cənubi Koreya rəsmiləri beynəlxalq dəniz yollarının təhlükəsizliyinin bütün ölkələrin maraqlarına aid olduğunu bildirərək, Trampın çağırışını “diqqətlə qiymətləndirəcəklərini” qeyd etdilər. Yaponiya isə Hörmüz Boğazına gəmi göndərilməsinin “çox çətin bir məsələ” olduğunu vurğuladı.
Almaniya Xarici İşlər Naziri Yohann Vadeful ölkəsinin Hörmüz Boğazındakı gərginlik çərçivəsində beynəlxalq hərbi əməliyyata qatılmayacağını açıqladı. Yohann Vadeful, Almaniyanın münaqişənin aktiv bir tərəfi olmayacağını vurğulayaraq, “Bu münaqişənin aktiv bir hissəsi olacağıq? Xeyr” dedi. Alman hökumətinin mövqeyi Baş nazir Fridrix Merz və Müdafiə naziri Boris Pistorius tərəfindən də dəstəkləndi. Nazir, Hörmüz Boğazının təhlükəsizliyinin yalnız diplomatik yollar və İranla aparılacaq danışıqlarla təmin oluna biləcəyini bildirdi.
