Avronun bahalaşması və rublun ucuzlaşması Azərbaycan vətəndaşlarına gündəlik həyatda necə təsir göstərəcək? Xüsusilə xaricə səfərlər, idxal olunan məhsulların qiymətləri, alış-veriş və Rusiya ilə ticarət baxımından hansı dəyişiklikləri gözləmək olar?
Referans Media-nın suallarını cavablandıran Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, avronun bahalaşması və rublun ucuzlaşmasının Azərbaycan vətəndaşlarına təsiri eyni istiqamətdə olmayacaq.
Onun sözlərinə görə, avro ilə bağlı əsas təsir xaricə səfər edən və Avropa ölkələrindən məhsul alan insanların xərclərinin artması olacaq:
“Azərbaycan manatı avroya qarşı zəifləyərsə, Avropada otel, nəqliyyat, restoran, alış-veriş və digər xərclər manat ifadəsində daha baha başa gələcək. Xüsusilə avrozonaya səfər edənlər səfər büdcələrini əvvəlcədən bir qədər yüksək hesablamalı olacaqlar.
Avropadan Azərbaycana gətirilən avtomobillər, avadanlıqlar, dərman və tibbi məhsullar, geyim, elektronika, ərzaq və digər malların qiymətlərində də bahalaşma riski yaranır. Amma bu, avtomatik və dərhal qiymət artımı demək deyil. İdxalçıların əvvəlki ehtiyatları, müqavilələrin hansı valyutada bağlanması və bazardakı rəqabət qiymətlərin nə qədər artacağını müəyyənləşdirəcək. Avronun bahalaşması uzun müddət davam edərsə, təsir tədricən mağaza qiymətlərində də hiss oluna bilər”.
İqtisadçı qeyd edib ki, rublun ucuzlaşması isə Azərbaycan istehlakçısı üçün müəyyən mənada əks təsir yarada bilər:
“Rusiya malları Azərbaycan üçün nisbətən ucuzlaşa bilər və bu, Rusiyadan gətirilən ərzaq, kənd təsərrüfatı məhsulları, tikinti materialları, bəzi sənaye məhsulları və digər malların qiymətlərinin artmasının qarşısını ala bilər. İdxalçı eyni məhsulu rublla daha aşağı qiymətə alırsa, onun manatla satış qiymətini sabit saxlamaq və ya müəyyən qədər aşağı salmaq imkanı yaranır.
Rusiya ilə ticarət baxımından rublun ucuzlaşması Azərbaycan şirkətləri üçün həm üstünlük, həm də müəyyən risk yaradır. Rusiyadan Azərbaycana idxal edən şirkətlər üçün məhsulların maya dəyəri aşağı düşə bilər. Əksinə, Azərbaycandan Rusiyaya məhsul satan şirkətlər üçün vəziyyət daha mürəkkəbdir. Rusiya alıcısının əldə etdiyi rublun dollar və manat qarşısında dəyəri azaldıqca, Azərbaycan malları onun üçün bahalaşa bilər və bu, Azərbaycanın Rusiyaya ixracının rəqabət qabiliyyətinə müəyyən təzyiq yarada bilər”.
Akif Nəsirli əlavə edib ki, Rusiyada istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsi Azərbaycan məhsullarına olan tələbatı da azalda bilər:
“Bu, xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsulları, meyvə-tərəvəz və digər istehlak mallarının ixracı baxımından əhəmiyyətlidir. Lakin Azərbaycan şirkətləri Rusiyada qiymət üstünlüyünü qorumaq üçün daha çevik qiymət siyasəti həyata keçirə bilərlər.
Gündəlik həyat baxımından Azərbaycan vətəndaşı üçün ən sadə mənzərə belədir: Avropaya gedirsinizsə və avro bahalaşırsa, səfəriniz bahalaşır; Rusiyadan gələn malların payı yüksək olan məhsullarda isə rublun ucuzlaşması, əksinə, qiymət artımını zəiflədə bilər.
Buna görə avronun bahalaşması Azərbaycanda bütün məhsulların bahalaşacağı, rublun ucuzlaşması isə bütün Rusiya mallarının ucuzlaşacağı anlamına gəlmir. Əsas məsələ həmin valyuta dəyişikliklərinin idxalçıların maya dəyərinə, ixracatçıların gəlirlərinə və son nəticədə bazardakı tələb-təklifə necə ötürülməsidir”.
Gülnaz Abdullazadə
