Azərbaycan səhiyyəsində aparılan islahatların və şəffaflıq tədbirlərinin fonunda bəzi bölgələrdə qurulan kölgə strukturları dövlət vəsaitlərinin talanmasına xidmət edən qapalı mexanizmlər yaradıb. Xüsusilə Sumqayıt şəhərinin səhiyyə sektorunda illərdir hökm sürən özbaşınalıqlar, TƏBİB xətti ilə həyata keçirilən maliyyə maxinasiyaları və vətəndaşların hüquqlarının kütləvi şəkildə pozulması ciddi narahatlıq doğurur.
Əldə edilən məlumatlar və səslənən ağır ittihamlar sübut edir ki, Sumqayıt Tibb Mərkəzi ətrafında qurulan idarəetmə sistemi xəstələrin sağlamlığından və dövlət büdcəsindən şəxsi maraqlar üçün istifadə olunan qaranlıq bir poliqona çevrilib. Bu sistemli mexanizmin arxasında dayanan əsas fiqurlar kimi TƏBİB-in sabiq icraçı direktoru Vüqar Qurbanov və Sumqayıt səhiyyəsinin rəhbəri Elnur Azadxanovun adları hallanır, prosesin tənzimlənməsində ise digər maraqlı tərəflərin təsirləri açıq şəkildə hiss olunur.
Real olmayan əməliyyatlar və dövlət büdcəsindən silinən milyonlar
Sistemdə tətbiq olunan sxemlərin mahiyyəti absurd qanunsuzluqlar üzərində qurulub. İddialara görə, Sumqayıt Dövlət xəstəxanalarında, o cümlədən 2 nömrəli şəhər xəstəxanasında bütün növ müasir tibbi əməliyyatları – protez əməliyyatları, ürək cərrahiyyəsi və angioqrafiya müayinələrini yerindəcə həyata keçirmək üçün tam şərait mövcuddur. Lakin buna baxmayaraq, mərkəzləşdirilmiş qaydada və məcburi direktivlərlə xəstələr məhz müəyyən mərkəzlərə yönləndirilir. Ən dəhşətlisi odur ki, bəzi hallarda heç bir real əməliyyat həyata keçirilmədən, xəstə heç bir cərrahi müdaxiləyə məruz qalmadığı halda, onun adı sistemə daxil edilir və dövlət büdcəsindən külli miqdarda vəsait silinir. Vüqar Qurbanovun rəhbərlik dövründən başlayaraq formalaşan və Elnur Azadxanovun birbaşa icraçılığı ilə davam etdirilən bu mexanizm dövlətin sığorta fondlarının talanmasına xidmət edən qapalı tresta bənzər fəaliyyət göstərir.
Coğrafi absurdlar və 100 kilometrlik saxta əməliyyat marşrutları
Səhiyyə sistemindəki qanunsuzluqların miqyası təkcə kağız üzərindəki əməliyyatlarla məhdudlaşmır, həm də fiziki reallığa sığmayan absurd epizodlarla zəngindir. Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, bəzi hallarda xəstə Sumqayıtdan yüzlərlə kilometr uzaqda yerləşən kənar rayonlarda olduğu halda, onun əməliyyat adı Sumqayıt xəstəxanalarının həkimi tərəfindən rəsmiləşdirilir. Və ya əksinə, Sumqayıtın həkimləri guya hansısa uzaq rayonlara ezam olunaraq orada əməliyyatlar keçirmiş kimi göstərilir, əslində isə ortada heç bir tibbi fəaliyyət olmur. Bu cür qarışıq və nəzarətsiz yer dəyişmə formaları yalnız hesabatlardakı rəqəmləri şişirtməyə, icbari tibbi sığorta fondunun vəsaitlərini mənimsəməyə və nəzarət orqanlarının gözünü boyamağa xidmət edir.
Məcburi yönləndirmələr və himayədar şəbəkənin rolu
Vətəndaşların sağlamlığı üzərindən qurulan bu biznes şəbəkəsi həm də xəstələrin hüquqlarının kobud şəkildə tapdalanması ilə müşayiət olunur. Yerlərdə keyfiyyətli xidmət göstərmək potensialı olan tibb müəssisələri ola-ola, insanları məqsədli şəkildə müəyyən mərkəzlərə daşımaq, onları süni növbələrdə saxlamaq və əməliyyat adı altında maliyyə maxinasiyalarına alət etmək yolverilməzdir. TƏBİB xətti ilə həyata keçirilən kadr siyasəti zamanı peşəkarlıq deyil, məhz bu cür qaranlıq şəbəkələrə sadiqlik əsas götürülüb. Elnur Azadxanovun rəhbərliyi dövründə Sumqayıt səhiyyəsi demək olar ki, mərkəzləşdirilmiş dövlət nəzarətindən çıxaraq müəyyən dairələrin şəxsi maraqlarına xidmət edən idarəyə çevrilib. Səhiyyə müəssisələrinin fəaliyyətində adı hallanan bəzi yüksək vəzifəli şəxslərin – o cümlədən Əliman Əmraslanov kimi fiqurların adının bu proseslərdə hallanması, məsələnin arxasında daha dərin himayədar şəbəkənin dayandığını göstərir.
Lakin yazının əsas kulminasiyası və yekun xətti məhz budur ki, bu qaranlıq sxemlərin arxasında duran əsas mexanizmlər, Vüqar Qurbanovun dövründən qalan miras və Elnur Azadxanovun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən qanunsuz yönləndirmələr artıq ifşa olunmalıdır və yaxın zamanlarda bu strukturun başçısı olan Elnur Azadxanov və digər məsul şəxslər barəsində sərt tədbirlərin görüləcəyi qaçılmazdır.
Arxada duran əsl güclər kimlərdir?
Səhiyyə sistemindəki bu qanunsuzluqların miqyası və məcburi yönləndirmə əmrlərinin icra olunması göstərir ki, bu struktur sadəcə inzibati yolla deyil, daha güclü himayədar şəbəkənin təsiri ilə idarə olunur. Sumqayıt xəstəxanasının arxasında dayanan, bu qədər böyük maliyyə axınlarına və qanunsuz yönləndirmələrə göz yuman, hətta şərait yaradan güclü dairələr və himayədarlar var. Məhz bu güclər təsir edə bildikləri üçün Elnur Azadxanov və digər məsul şəxslər bu qədər sərbəst şəkildə qərar verə, dövlət vəsaitlərini istədikləri istiqamətə yönləndirə bilirlər. Əsas məsələ məhz bu qaranlıq şəbəkəni tənzimləyən və arxada duran həmin güclərin kim olduğunu ictimaiyyətə tam şəkildə çatdırmaqdır.
Anar Bayramov yaxın günlərdə bununla bağlı qəti qərar verəcək. Əgər o, bu istiqamətdə sərt və prinsipial addımlar atmasa, şübhəsiz ki, özündən əvvəlkilərdən heç bir vəchlə fərqlənməyəcək./NOCOMMENT.az/
