68 min tamaşaçı tutumuna malik Bakı Olimpiya Stadionunun sanitar şəraiti sual altına düşüb; UEFA standart pozuntusu aşkarlayarsa, məsuliyyət kimə düşəcək – stadiona, “Sabah”a, yoxsa AFFA-ya?
“Borussiya” Bakıda “Sabah” üzərində qazandığı 2:1 hesablı qələbədən sonra yaşanan hadisə Azərbaycanın idman infrastrukturunu müzakirə mövzusuna çevirib. Almaniya klubunun futbolçuları Bakı Olimpiya Stadionunda duş qəbul etmədən avtobusa minərək otelə yollanıblar. Klubun idman direktoru Ole Buk stadiondakı duş otaqlarını oteldəkilərlə müqayisədə daha az cəlbedici adlandırıb, baş məşqçi Niko Kovaç isə futbolçulara stadionda deyil, oteldə duş qəbul etməyi tapşırdıqlarını bildirib. Almaniya mətbuatında yayılan bu açıqlamalar 2015-ci ildə istifadəyə verilmiş, iri beynəlxalq yarışlara ev sahibliyi etmiş stadionun şəraiti ilə bağlı suallar yaradıb.
“Sabah” klubunun mövqeyi isə fərqlidir. Klubun mətbuat xidmətinin haqqin.az-a verdiyi məlumata görə, hadisədən xəbər tutan kimi Azərbaycan tərəfi UEFA nümayəndələrini məlumatlandırıb. Onlar paltardəyişmə otaqlarını və duş sahələrini yoxlayaraq hər şeyin qaydasında olduğunu və standartlara uyğun gəldiyini bildiriblər. “Sabah”ın Almaniyada doğulmuş futbolçusu Coi-Lens Mikels də duş otaqlarını normal hesab etdiyini, problemin nədən qaynaqlandığını anlamadığını deyib.
Beləliklə, hazırda iki fərqli mövqe var: “Borussiya”nın rəhbərliyi şəraitdən narazılığını ifadə edir, Azərbaycan tərəfi isə ilkin yoxlamanın müsbət nəticələndiyini bildirir.
Bakı Olimpiya Stadionu nə vaxt tikilib, neçəyə başa gəlib?
Bakı Olimpiya Stadionunun təməli 2011-ci il iyunun 6-da qoyulub. Tikinti işləri 2012-ci ilin dekabrında başlayıb və obyekt 2015-ci ilin martında istifadəyə verilib. Stadionun rəsmi açılışı martın 18-də keçirilib. Layihənin sifarişçisi Gənclər və İdman Nazirliyi, baş podratçısı SOCAR, tikinti işlərini həyata keçirən əsas subpodratçısı isə Türkiyənin “Tekfen” şirkəti olub. Stadionun tamaşaçı tutumu təxminən 68 min nəfərdir. Altı mərtəbəli kompleks təxminən 50 hektar ərazidə yerləşir. Burada əsas stadionla yanaşı, köməkçi stadion və müxtəlif təyinatlı infrastruktur da yaradılıb. Obyekt 2015-ci ildə ilk Avropa Oyunlarının açılış və bağlanış mərasimlərinə, eləcə də atletika yarışlarına ev sahibliyi edib. Sonrakı illərdə də beynəlxalq futbol və digər idman tədbirləri üçün istifadə olunub.
Tikintinin dəyəri ilə bağlı açıq mənbələrdə 640 milyon ABŞ dolları rəqəmi geniş yayılıb. Türkiyənin layihədə iştirak etmiş EEC şirkəti də stadionun təxminən bu məbləğə başa gəldiyini bildirir. Bununla belə, bəzi araşdırmalarda layihənin ümumi dəyərinin sonradan artdığı və 850 milyon dollara çatdığı iddia olunur. Belə bir stadionun sanitar şəraitinin müzakirəyə çıxarılması təbii olaraq ictimai diqqət doğurur. Çünki söhbət təkcə futbolçuların duş qəbul etmək istəyindən getmir. Beynəlxalq oyunlara ev sahibliyi edən stadionun texniki və məişət infrastrukturu da obyektin ümumi hazırlıq səviyyəsinin bir hissəsidir.
UEFA standartları nə tələb edir?
UEFA-nın 2025-ci il iyunun 1-dən qüvvədə olan stadion infrastrukturu qaydalarında komandaların paltardəyişmə otaqlarının isti su ilə təchiz olunmuş duşlarla, əlüzyuyanlarla və digər zəruri sanitar avadanlıqlarla təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Tələblər stadionun kateqoriyasına görə dəyişir. Üçüncü və dördüncü kateqoriyalı stadionlarda komanda üçün ən azı altı duş və üç ayrıca oturacaqlı tualet göstərilir.
Burada iki məqamı fərqləndirmək lazımdır. Birincisi, duş otaqlarının futbolçulara estetik baxımdan xoş görünməməsi avtomatik olaraq UEFA qaydalarının pozulması demək deyil. İkincisi, isti suyun olmaması, avadanlıqların işləməməsi və ya tələb olunan sanitar şəraitin təmin edilməməsi kimi hallar yoxlama zamanı təsdiqlənərsə, məsələ artıq subyektiv narazılıq çərçivəsindən çıxaraq texniki uyğunluq məsələsinə çevrilə bilər.
UEFA-nın stadion infrastrukturu qaydalarında lazımi məkan və avadanlıqların təmin edilməməsi ilə bağlı pozuntular üçün xəbərdarlıq və təkrar halında 3 min avro cərimə nəzərdə tutulan hallar var. Lakin bu müddəanı indiki hadisəyə avtomatik tətbiq etmək olmaz: əvvəlcə konkret pozuntu, stadionun kateqoriyası və tətbiq olunan yarış qaydaları müəyyən edilməlidir.
Cərimə kimə tətbiq oluna bilər – “Sabah”a, yoxsa AFFA-ya?
Məsələnin ən həssas tərəfi məsuliyyətin kimə aid olmasıdır. “Sabah” klubu oyunun təşkilatçısı və meydan sahibi qismində müəyyən əməliyyat məsələlərində iştirak edə bilər. Lakin Bakı Olimpiya Stadionu klubun öz stadionu deyil və klubun matçı burada keçirməsi bütün infrastrukturun ona məxsus olması demək deyil. Buna görə də duş otaqlarının vəziyyətinə görə məsuliyyəti əvvəlcədən yalnız “Sabah”ın üzərinə qoymaq düzgün olmaz.
Digər tərəfdən, AFFA-nın məsuliyyət daşıyıb-daşımaması da avtomatik nəticə deyil. Bu, UEFA-nın konkret yarış qaydalarından, stadionun idarəetmə və istifadə müqavilələrindən, matçın təşkilinə dair öhdəliklərdən və yoxlamanın nəticələrindən asılıdır. Stadionun faktiki operatorunun və texniki xidmətə cavabdeh qurumun rolu da araşdırılmalıdır.
UEFA-nın qaydalarında uyğunluq pozuntusuna görə xəbərdarlıq və ya cərimə tətbiq oluna bilən hallar var. Ancaq hazırkı məlumatlar əsasında “Sabah”ın və ya AFFA-nın cərimələnəcəyini söyləmək üçün əsas yoxdur. Əgər UEFA-nın rəsmi yoxlaması standart pozuntusunu təsdiqləməsə, yalnız “Borussiya” rəhbərliyinin narazılığına əsasən sanksiya tətbiq olunacağını iddia etmək mümkün deyil.
Bakı Olimpiya Stadionu böyük investisiya hesabına yaradılmış və Azərbaycanın beynəlxalq idman tədbirlərində təmsilçiliyində mühüm rol oynamış obyektdir. Buna görə də onun sanitar infrastrukturu ilə bağlı iradlar diqqətlə araşdırılmalıdır. Burada məqsəd Almaniya klubunun açıqlamalarını mütləq həqiqət kimi qəbul etmək və ya əksinə, onları əsassız saymaq deyil. Əsas məsələ faktların dəqiqləşdirilməsidir.
UEFA nümayəndələrinin yoxlama zamanı konkret olaraq hansı məqamları qiymətləndirdiyi, duşların texniki vəziyyətinin yoxlanılıb-yoxlanılmadığı və rəsmi akt tərtib edilib-edilmədiyi aydınlaşdırılmalıdır. Eyni zamanda, stadionun operatoru infrastrukturun vəziyyəti və texniki xidmət tədbirləri barədə məlumat verməlidir.
Qeyd edək ki, “Sabah” Bakı Olimpiya Stadionunda daha iki ev oyunu keçirməyi planlaşdırır. 25 noyabrda “Sabah” “Barselona”nı, gələn ilin 20 yanvarında isə “Napoli”ni...
