İranda baş verən son proseslər fonunda bölgədəki siyasi gərginlik artmaqda davam edir. Deputat Fazil Mustafa ölkənin parçalanması ehtimalını real ssenari hesab etmir.
Fazil Mustafanın Referans Media-ya verdiyi açıqlamada bildirilir ki, İranda baş verən proseslər fonunda ölkənin parçalanması real ssenari kimi qiymətləndirilmir. Onun sözlərinə görə, mövcud beynəlxalq şəraitdə ABŞ, Böyük Britaniya və İsrail İranın ərazi bütövlüyünün qorunmasında maraqlıdır. Bu baxımdan, İraq və Suriya nümunələrində olduğu kimi, müxtəlif təsir mərkəzlərinə baxmayaraq, İranın vahid dövlət olaraq qalması ehtimalı daha yüksəkdir.
Açıqlamada qeyd olunur ki, ölkə daxilində dini ideologiyanın təsir gücü hələ də yüksək olaraq qalır və bu amil siyasi və sosial islahatların qarşısında əsas maneədir. Qısa müddətdə demokratik keçidin mümkün olmadığı, daxili qarşıdurma riskinin isə istisna edilmədiyi vurğulanır.
Fazil Mustafa hesab edir ki, hazırkı mərhələdə mövcud hakimiyyətin təşəbbüsü ilə dərin islahatların aparılması real görünmür. Onun fikrincə, istənilən ciddi dəyişiklik ruhani dairələrin təsir imkanlarını məhdudlaşdıracağı üçün yalnız köklü hakimiyyət dəyişikliyi mümkün variant kimi qalır. Bu ssenaridə monarxiyanın bərpası ehtimalı da gündəmdədir.
Açıqlamada Azərbaycanın mövqeyinə də toxunulur. Bildirilir ki, Bakı üçün əsas prioritetlər İranda dünyəvi dövlət modelinin formalaşması və ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunmasıdır. Oradakı azərbaycanlıların milli hüquqlarının tanınması arzuolunan hesab edilsə də, bölgədə etnik qarşıdurma risklərinin artmasının yolverilməz olduğu qeyd olunur.
Eyni zamanda, mümkün daxili müharibə fonunda qaçqın axınının idarə olunması ciddi təhlükəsizlik çağırışı kimi dəyərləndirilir. Bu məsələnin indidən həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin gündəmində olması vacib sayılır. Soydaşlara humanitar dəstəyin önəmi vurğulansa da, daxili sabitliyin qorunmasının prioritet olduğu qeyd edilir.
Fazil Mustafa həmçinin bildirib ki, ABŞ-ın son açıqlamaları Vaşinqtonun İranda baş verən proseslərdə rejim əleyhinə açıq mövqe tutduğunu göstərir. Bu isə hadisələrin daha gərgin və dramatik mərhələyə keçə biləcəyinə işarədir. Bununla belə, proseslərin hərbi və ya birbaşa müdaxilə mərhələsinə keçib-keçməyəcəyi hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Onun sözlərinə görə, hər hansı radikal dəyişiklik yalnız köklü hakimiyyət dəyişikliyi ilə mümkün ola bilər, amma hazırkı şəraitdə İranın vahid dövlət olaraq qalması ehtimalı daha yüksəkdir.
Gülnaz Abdullazadə.
