Yaxın Şərqdə artan geosiyasi gərginlik və ABŞ-ın İrana qarşı yeni sanksiya addımları enerji bazarlarında ciddi dalğalanmaya səbəb olub. Brent markalı neftin bir barrelinin qiyməti 6,34 faiz artaraq 107,63 dollara yüksəlib.
Referans Media xəbər verir ki, Yaxın Şərqdə gərginliyin artması dünya enerji bazarlarına da təsirini göstərib. ABŞ-ın İrana qarşı sanksiya siyasətini sərtləşdirməsi və İran neftinin tədarükündə kəskin azalma ilə bağlı narahatlıqlar neft qiymətlərinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti gün ərzində 6,34 faiz bahalaşaraq 107,63 dollara çatıb. Beləliklə, Brent gün ərzində 6,42 dollarlıq artımla başa vurub.
Qiymət artımının əsas səbəblərindən biri ABŞ-ın İranla bağlı yeni sanksiya qərarlarıdır. ABŞ Maliyyə Nazirliyi İranla bağlı lisenziya müraciətlərinin rədd edilmiş hesab ediləcəyini və gözləmədə olan müraciətlərin böyük hissəsinin də rədd olunacağını açıqlayıb. Bu qərardan sonra İran mənşəli neft tədarükünün daha da azalacağı ilə bağlı narahatlıqlar güclənib.
ABŞ rəsmisinin verdiyi məlumata görə, İran və ya İranla əlaqəli olduğu ehtimal edilən xam neft daşımalarının həcmi son bir həftədə təxminən 180 milyon barreldən 110 milyon barrelə qədər azalıb. İranın neft boşaltmaları da gündəlik təxminən 1,4 milyon barreldən 900 min barrelə düşüb. Son 30 gündə neft yükləmələrinin gündəlik orta göstəricisinin təxminən 200 min barrel olduğu bildirilir. Yanvar-fevral aylarında isə bu rəqəm gündəlik 1,8 milyon barrel civarında olub. ABŞ həmçinin Yaxın Şərqdə İranın dəstəklədiyi bildirilən vəkil qüvvələrlə əlaqəli şəxs və təşkilatlara qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib.
Bölgədə gərginliyi artıran digər hadisə Yəmənlə bağlıdır. CNN-in mənbələrinə istinadən yaydığı məlumata görə, 100-dən çox ABŞ hərbi məsləhətçisi Səudiyyə Ərəbistanında fəaliyyət göstərir. Onların Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilərə qarşı Səudiyyə əməliyyatlarına kəşfiyyat və hədəfləmə dəstəyi verdiyi iddia olunur. ABŞ-ın birbaşa hava zərbələri endirmədiyi və havadan yanacaq doldurma kimi döyüş dəstəyi göstərmədiyi bildirilir. Bununla belə, ABŞ hərbçilərinin Səudiyyə qüvvələrinə hədəflərin müəyyənləşdirilməsi və coğrafi koordinatlar üzrə dəstək verdiyi qeyd olunur.
Gərginliyin artması fonunda regionda diplomatik təmaslar da sürətlənib. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri ilə regional sabitliyi müzakirə edib. O, həmçinin Pakistan Baş Qərargah rəisi Asim Münirlə telefon danışığı aparıb. Görüşlər zamanı regional gərginlik, təhlükəsizlik vəziyyəti və son hadisələrin bölgədə sülhə mümkün təsirləri müzakirə olunub.
İsrailin İrandan mümkün cavaba qarşı hazırlıq səviyyəsini artırdığı bildirilir. Ölkənin şimalında yaşayan sakinlərə mümkün partlayışlara hazır olmaları barədə xəbərdarlıq edildiyi qeyd olunur. Digər tərəfdən, Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında İrana qarşı sanksiyaların yenidən tətbiq edilməsi təşəbbüsünə qarşı çıxıb. Pekin ABŞ-ı güc tətbiq etməməyə və İranla danışıqlara qayıtmağa çağırıb. Yaxın Şərqdə gərginliyin artması neft tədarükü ilə bağlı riskləri yüksəldib. Bu isə enerji bazarlarının geosiyasi hadisələrə həssaslığını daha da artırıb.
