Yəməndə İranın dəstəklədiyi Husilərin strateji ərazilərə doğru irəliləməsi fonunda Səudiyyə Ərəbistanı ilə ABŞ arasında diqqətçəkən diplomatik telefon danışığı baş tutub.
Referans Media xəbər verir ki, Səudiyyə Ərəbistanının Vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman ABŞ Prezidenti Donald Trampa iki dəfə zəng edərək Vaşinqtondan Husilərə qarşı birbaşa hərbi əməliyyat keçirməsini istəyib. Tramp isə bu tələbi qəbul etməyib.
“Axios”un iki ABŞ rəsmisinə istinadən yaydığı xəbərə görə, Məhəmməd bin Salman cümə axşamı Trampa iki dəfə zəng edib. Telefon danışıqlarında əsas müzakirə mövzusu İranın dəstəklədiyi Husilərin Yəmənin Qırmızı dəniz sahilində irəliləməsi olub. Bildirilir ki, Husilərin strateji ərazilərə doğru sürətlə irəliləməsindən narahat olan Bin Salman Trampdan ABŞ-ın qrupa qarşı birbaşa hərbi zərbələr endirməsini istəyib. Bu tələbin Səudiyyə Ərəbistanının iyul ayında nümayiş etdirdiyi mövqedən ciddi fərqləndiyi qeyd olunur. Həmin vaxt Riyad Vaşinqtona Husi təhlükəsi ilə öz imkanları hesabına mübarizə apara biləcəyini bildirmişdi.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Səudiyyə Ərəbistanı rəhbərliyinin birbaşa hərbi müdaxilə tələbini qəbul etməyib. ABŞ rəsmilərinin sözlərinə görə, Vaşinqton hazırda Husilərə qarşı birbaşa hərbi əməliyyat keçirməyi planlaşdırmır. Tramp administrasiyasından yüksəkvəzifəli bir rəsmiyə görə, ABŞ-ın əsas prioriteti Qırmızı dənizdə gəmiçilik azadlığının təmin olunmasıdır. Vaşinqton həmçinin regional təhlükəsizlik məsələlərinin həllində müttəfiqlərinin daha böyük məsuliyyət daşımasını istəyir.
ABŞ Husilərə birbaşa zərbə endirməyə hazır olmasa da, Səudiyyə Ərəbistanına hərbi dəstəyini davam etdirəcək. Məlumata görə, Vaşinqton Riyada kəşfiyyat məlumatları və hədəfləmə informasiyaları təqdim edəcək. Bununla da ABŞ birbaşa döyüşə qoşulmadan Səudiyyə Ərəbistanının Husilərə qarşı əməliyyatlarına dəstək göstərəcək.
Məhəmməd bin Salmanın Trampa müraciətinin əsas səbəblərindən birinin Yəməndə Husilərin son günlərdə sürətli irəliləyişi olduğu bildirilir. Husilər Qırmızı dəniz sahilində yerləşən strateji Moha şəhərinə nəzarəti ələ keçirib. Şəhər dünyanın mühüm dəniz keçidlərindən biri olan Babülməndəb boğazına yaxınlığı ilə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Associated Press”in məlumatına görə, Mohanın ələ keçirilməsi Husilərin 2022-ci ildəki atəşkəsdən sonra əldə etdiyi ən mühüm ərazi uğurlarından biri hesab olunur.
Babülməndəb boğazı Qırmızı dənizi Ədən körfəzi ilə birləşdirən strateji su yoludur. Husilərin bölgədə irəliləməsi Yəməndəki hərbi vəziyyətlə yanaşı, beynəlxalq ticarət və enerji daşımaları üçün də ciddi risk yaradır. AP-nin məlumatına görə, dünya ticarətinin təxminən 12 faizi Babülməndəb boğazından keçir. Boğazın Səudiyyə Ərəbistanı üçün əhəmiyyəti də son dövrdə artıb. İranın Hörmüz boğazında tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərdən sonra Səudiyyə neftinin Qırmızı dəniz üzərindən daşınmasında Babülməndəb mühüm marşruta çevrilib. 2024-cü ildə boğazdan sutka ərzində orta hesabla 4,1 milyon barrel xam neft və neft məhsulunun keçdiyi bildirilir.
Yəməndəki son hadisələr enerji bazarlarından da yan keçməyib. Husilərin Qırmızı dənizin strateji sahillərində irəliləməsi və Babülməndəblə bağlı narahatlıqların artması neft qiymətləri üzərində təzyiq yaradıb. Husilərin irəliləyişi fonunda neft qiymətlərinin yüksəldiyi bildirilir.
Yəməndə hökumət qüvvələri ilə Husilər arasında qarşıdurmalar iyul ayından etibarən yenidən intensivləşib. Husilər 2014-cü ildən etibarən paytaxt Səna da daxil olmaqla ölkənin şimal və qərbində geniş ərazilərə nəzarət edir. Beynəlxalq səviyyədə tanınan hökumət və onun müttəfiqləri isə əsasən ölkənin cənub və şərq hissələrinə nəzarət edir. Yəməndə vəziyyətin daha da gərginləşməsi isə həm regional təhlükəsizlik, həm də Qırmızı dənizdə beynəlxalq gəmiçilik və enerji marşrutları baxımından yeni risklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
