Sakit okeanda yerləşən Marşall adalarında ABŞ-nin keçmiş nüvə sınaqlarından qalan radioaktiv tullantıları örtmək üçün tikilmiş beton günbəz ekoloji narahatlıqlara səbəb olur. 1980-ci ildə tamamlanan Runit günbəzi dəniz suyu ilə təmasda olduğundan onun altındakı radioaktiv maddələrin ətraf mühitə təsiri diqqət mərkəzindədir.
Referans Media xəbər verir ki, təxminən 115 metr diametrə malik olan beton konstruksiya 1958-ci ilin mayında Enewetak atolunda keçirilən “Cactus” nüvə sınağı nəticəsində yaranmış kraterin üzərində inşa edilib. Ərazidəki radioaktiv materiallar kraterdə toplanıb və yüzlərlə beton panel vasitəsilə örtülüb.
Əsas narahatlıq isə günbəzin altındakı torpağın su keçirməz qatla izolyasiya edilməməsidir. Mütəxəssislərin qiymətləndirmələrinə görə, qrunt sularının qabarma və çəkilmə hərəkətləri radioaktiv maddələrin ətrafdakı laqun suları ilə təmasına şərait yarada bilər.
Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi və güclü fırtınalar da beton konstruksiyanın gələcəyi ilə bağlı riskləri artırır. Bununla belə, bu amillərin təsiri və mümkün radioaktiv sızmanın miqyası ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Qeyd olunur ki, bölgədəki nüvə çirklənməsi yalnız beton günbəzlə məhdudlaşmır. ABŞ-nin keçmiş sınaqlarından qalan radioaktiv maddələrin əhəmiyyətli hissəsinin Enewetak laqununun dibindəki çöküntülərdə olduğu bildirilir. Buna görə də ərazidəki ekoloji risklərin qiymətləndirilməsi günbəzin vəziyyəti ilə yanaşı, ətraf mühitin də araşdırılmasını tələb edir.
