Qaraciyər xəstəlikləri uzun illər heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Mütəxəssislər erkən diaqnozun və maarifləndirmənin həyati əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.
Referans Media xəbər verir ki, qaraciyər orqanizmdə maddələr mübadiləsinin tənzimlənməsində əsas rol oynayan orqanlardan biridir. Lakin qaraciyər xəstəlikləri əksər hallarda uzun müddət gizli inkişaf edir. Xüsusilə virus mənşəli hepatitlər illərlə heç bir əlamət göstərmədən irəliləyə bilər və vaxtında aşkarlanmadıqda sirroz, qaraciyər çatışmazlığı və qaraciyər xərçəngi kimi ağır fəsadlara səbəb ola bilər.
28 İyul – Dünya Hepatit Günü münasibətilə Memorial Göztepe Xəstəxanasının qastroenteroloqu, professor Aslı Çiftcibaşı Örməci cəmiyyətdə hepatitlə bağlı geniş yayılmış yanlış təsəvvürlərə aydınlıq gətirib.
Hepatit haqqında doğru bilinən yanlışlar
"Hepatit yalnız sarılıq yaradır"
Hər hepatit xəstəsində sarılıq müşahidə olunmur. Xüsusilə Hepatit B və Hepatit C uzun illər heç bir simptom vermədən inkişaf edə bilər. Buna görə də sarılığın olmaması hepatitin olmadığı anlamına gəlmir.
"Hepatit yalnız spirtli içki qəbul edənlərdə olur"
Virus hepatitlərinin əsas səbəbi alkoqol deyil, viruslardır. Hepatit B və C yoluxmuş qan və bədən mayeləri vasitəsilə keçir. Alkoqol isə mövcud qaraciyər zədəsini daha da ağırlaşdıra bilər.
"Özümü yaxşı hiss edirəmsə, hepatit ola bilmərəm"
Hepatit illərlə gizli inkişaf edə bilər. İnsan özünü tam sağlam hiss etsə belə, qaraciyərdə zədələnmə davam edə bilər. Risk qrupunda olan şəxslər mütləq müayinədən keçməlidirlər.
"Hepatit yalnız böyüklərə aiddir"
Hepatit bütün yaş qruplarında rast gəlinə bilər. Yeni doğulan körpələrdə tətbiq olunan Hepatit B peyvəndi ömürboyu qorunmada mühüm rol oynayır.
"Hepatit B peyvəndi bütün hepatit növlərindən qoruyur"
Hepatit B peyvəndi yalnız Hepatit B virusuna qarşı qoruyucudur. Hepatit A üçün ayrıca peyvənd mövcuddur, lakin Hepatit C-yə qarşı hələ də təsdiqlənmiş peyvənd yoxdur.
"Hepatit C-nin müalicəsi yoxdur"
Müasir dərmanlar sayəsində Hepatit C yüksək uğur faizi ilə müalicə oluna bilir. Erkən diaqnoz qoyulan xəstələr qısa müddətli müalicə ilə virusdan tamamilə xilas ola bilirlər.
"Hepatit diaqnozu qoyulubsa, mütləq sirroz olacaq"
Vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə qaraciyər zədələnməsinin qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə ala bilər. Hepatit diaqnozu hər zaman sirroz və ya qaraciyər xərçəngi demək deyil.
"Hepatit gündəlik ünsiyyət zamanı asanlıqla yoluxur"
Əl sıxmaq, qucaqlaşmaq, eyni qabdan yemək və ya eyni mühitdə olmaq virus hepatitlərinin yayılmasına səbəb olmur. Bu yanlış fikir xəstələrə qarşı əsassız ayrı-seçkiliyə yol açır.
"Qaraciyərim ağrımırsa, sağlamdır"
Qaraciyər uzun müddət zədələnsə belə ağrı verməyə bilər. Buna görə də yalnız ağrıya əsaslanmaq düzgün deyil. Müntəzəm analizlər və tibbi müayinələr vacibdir.
"Hepatit xəstələri normal həyat yaşaya bilməz"
Müasir müalicə üsulları və həkim nəzarəti ilə hepatit xəstələrinin böyük əksəriyyəti normal iş və sosial həyatlarını davam etdirə bilirlər.
"Hepatitdən qorunmaq mümkün deyil"
Hepatit B peyvəndi xəstəlikdən qorunmanın ən təsirli vasitələrindən biridir. Bundan əlavə, steril olmayan tibbi və kosmetoloji prosedurlardan uzaq durmaq, təhlükəsiz tibbi xidmətlərdən istifadə etmək və risk qrupunda olan şəxslərin mütəmadi müayinədən keçməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Mütəxəssislər: Simptom gözləmədən müayinə olun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, qaraciyər xəstəliklərinin əksəriyyəti yalnız irəliləmiş mərhələdə əlamət göstərir. Buna görə də xüsusilə ailəsində hepatit və ya qaraciyər xəstəlikləri olanlar, səhiyyə işçiləri, qanla təmas riski yüksək olan şəxslər və digər risk qruplarına daxil olan insanlar şikayət gözləmədən mütəmadi müayinələrdən keçməlidirlər.
Erkən diaqnoz həyat xilas edir
Həkimlər vurğulayırlar ki, virus hepatitləri erkən aşkarlanarsa, müasir müalicə üsulları ilə nəzarət altına alına bilir. Qaraciyər sağlamlığını qorumağın əsas yolu düzgün məlumatlanmaq, risk qrupuna uyğun müayinələrdən keçmək, Hepatit B peyvəndini vaxtında etdirmək və müntəzəm tibbi nəzarətdə olmaqdır.
Hepatitlə bağlı maarifləndirmənin artırılması təkcə fərdlərin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin sağlamlığının qorunmasına xidmət edir.
