Təqvim ayın 13-nü göstərdikdə bir çox insan bunu adi gün kimi qarşılayır. Lakin bu tarix cümə gününə təsadüf etdikdə, xüsusilə Qərb ölkələrində narahatlıq və qorxu hissi artır. Bəs 13-cü Cümə doğrudan da uğursuz sayılır, yoxsa bu sadəcə illər boyu formalaşmış bir inancdır?
Tarix, din və mifologiya bu qorxunun formalaşmasında mühüm rol oynayıb. 13-cü Cümə ilə bağlı əsas məqamları maddələr üzrə təqdim edirik:
1. Etirazlar və qorxunun başlanğıcı: 13 rəqəmi niyə uğursuz sayılır?
Bir çox mədəniyyətdə 12 rəqəmi tamlıq və harmoniya rəmzi kimi qəbul olunur:
12 ay
12 bürc
12 həvari
Bu ardıcıllığa əlavə olunan 13 rəqəmi isə balansı pozan, artıq element kimi qəbul edilib. Xristian inancına görə, Son Şam Yeməyində masada olan 13-cü şəxs İsa Məsihi satdığına inanılan Yahuda olub. Bu fakt 13 rəqəminə mənfi məna yüklənməsinə səbəb olub.
2. Cümə gününün mənfi imici haradan qaynaqlanır?
Cümə gününün də tarixən mənfi assosiasiyaları var:
Xristian inancına görə, İsa Məsihin çarmıxa çəkildiyi gün cümə olub
Orta əsrlərdə edamların əksəriyyəti məhz cümə günləri icra edilib
Dənizçilər arasında cümə günü səfərə çıxmağın uğursuzluq gətirdiyinə inanılıb
Bu amillər cümə gününü zamanla “uğursuz gün” kimi tanıdıb.
3. Tarixi hadisələr 13-cü Cümə mifini necə gücləndirib?
Tarixdə 13-cü Cümə ilə əlaqələndirilən ən məşhur hadisələrdən biri 1307-ci il oktyabrın 13-də, Fransa kralı IV Filippin əmri ilə Tapınak Şövalyələrinin kütləvi şəkildə həbs olunmasıdır.
Bu hadisə cümə gününə təsadüf edib və çoxsaylı edamlarla nəticələnib. Tarixçilər qeyd edir ki, 13-cü Cümə qorxusu təkcə bu hadisə ilə deyil, zamanla yığılan inancların nəticəsində formalaşıb.
4. Müasir dövrdə 13-cü Cümə anlayışı
Bu gün 13-cü Cümə:
Qorxu filmləri
Romanlar
Şəhər əfsanələri
ilə populyar mədəniyyətin ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Bəzi ölkələrdə:
Otellərdə 13-cü mərtəbə qeyd edilmir
Təyyarələrdə 13 nömrəli oturacaq olmur
Bu da batil inancların hələ də təsir gücünü qoruduğunu göstərir.
5. Elm nə deyir?
Aparılan elmi araşdırmalar göstərir ki:
13-cü Cümə günlərində qəzaların və ya mənfi hadisələrin artdığına dair heç bir elmi sübut yoxdur
Qorxu daha çox psixoloji təsir və şərtlənmiş düşüncə ilə bağlıdır
Mütəxəssislər hesab edir ki, insanlar bu tarixə mənfi yanaşdığı üçün baş verən adi hadisələri daha çox diqqətə alır və bunu uğursuzluq kimi qiymətləndirir.
Nəticə
13-cü Cümə real təhlükədən çox, insan şüurunda formalaşmış kollektiv qorxunun simvoludur. Tarix, din və mifologiyanın iç-içə keçməsi bu günün “uğursuz” kimi qəbul edilməsinə səbəb olsa da, elmi baxımdan bunun əsası yoxdur.
