Azərbaycanda ətin qiymətinin aşağı salınması üçün yem tədarükünün yaxşılaşdırılması və təkrar əkin zamanı qarğıdalı istehsalının artırılması təklif olunur. Heyvandarlıqda yem xərclərinin yüksək olması ətin maya dəyərinə təsir göstərən əsas amillərdən biridir. Bəs yem istehsalının artırılması ətin qiymətinin ucuzlaşmasına nə dərəcədə təsir edə bilər?
Referans Media-ya açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, Azərbaycanda ətin qiymətinin aşağı salınması üçün yem tədarükünün yaxşılaşdırılması və təkrar əkin zamanı qarğıdalı istehsalının artırılması mühüm iqtisadi alətlərdən biri ola bilər.
Onun sözlərinə görə, heyvandarlıqda yem xərcləri istehsalın maya dəyərinə birbaşa təsir göstərir. Fermer heyvanı saxlamaq və kökəltmək üçün yemi baha alırsa, bu xərc son nəticədə ətin satış qiymətində də öz əksini tapır.
Akif Nəsirli qeyd edib ki, qarğıdalı istehsalının artırılması xüsusilə əhəmiyyətlidir. Qarğıdalı heyvandarlıqda enerji baxımından zəngin yem komponentidir və düzgün rasionda istifadə edildikdə heyvanların kökəldilməsi xərclərini optimallaşdırmağa kömək edə bilər. Təkrar əkin sahələrindən səmərəli istifadə olunması isə mövcud torpaq resurslarından il ərzində daha çox məhsul götürməyə imkan yarada bilər.
Bununla belə, ekspert bildirib ki, bu istiqamətdə su təminatı, toxum, gübrə, texnika və məhsulun vaxtında tədarükü ilə bağlı məsələlər də həll edilməlidir.
Onun sözlərinə görə, dövlətin təşviq siyasəti də mühüm rol oynaya bilər. 2026-cı il üçün qarğıdalının təkrar əkininə hektara 50 manat subsidiya nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, qarğıdalını heyvan və quş yemi istehsal edən müəssisələrə təhvil verən istehsalçılar üçün məhsul subsidiyası mexanizmi də müəyyən edilib.
Akif Nəsirli hesab edir ki, dövlət dəstəyi bununla məhdudlaşmamalıdır. Fermerlərə keyfiyyətli toxum və gübrə əldə etməkdə, suvarma xərclərini azaltmaqda, yem anbarları və silos qurğuları yaratmaqda, eləcə də güzəştli kreditlərə çıxışda kömək göstərilməlidir. Yem istehsalçıları ilə heyvandarlıq təsərrüfatları arasında uzunmüddətli tədarük müqavilələrinin qurulması da qiymət sabitliyinə töhfə verə bilər.
Ekspert əlavə edib ki, 2026–2030-cu illər üçün kənd təsərrüfatının inkişafı üzrə dövlət proqramında heyvandarlıq təsərrüfatlarının və tədarükçülərin maliyyələşdirilməsinin dəstəklənməsi nəzərdə tutulur.
Bununla yanaşı, yem xərclərinin azalması ətin qiymətinin avtomatik və eyni faizlə aşağı düşəcəyi demək deyil. Ətin son qiymətinə heyvanın alınması, baytarlıq xidmətləri, daşınma, kəsim, saxlanma, vasitəçilərin marjası və bazardakı tələb də təsir göstərir. Buna görə yem ucuzlaşmasının istehlakçıya çatması üçün rəqabətli tədarük zənciri və qiymət formalaşmasına şəffaf nəzarət də vacibdir.
Akif Nəsirlinin fikrincə, qarğıdalı istehsalının artırılması və yem tədarükünün təkmilləşdirilməsi ətin maya dəyərini azaltmaq üçün real imkan yaradır. Lakin davamlı nəticə yalnız yem istehsalının artması, fermerlərin xərclərinin azalması, heyvandarlığın məhsuldarlığının yüksəlməsi və əldə edilən qənaətin satış qiymətlərinə ötürülməsi birlikdə təmin edildikdə mümkün ola bilər.
Gülnaz Abdullazadə
