Dünyada yalnız 50 insanda tapılan, “qızıl qan” kimi də tanınan Rh null, tibbin hələ də təkrarlaya bilmədiyi ən nadir qan qrupu kimi tanınır. Qanköçürmə təbabətində kritik əhəmiyyətə malik olan ‘qızıl qan’ yalnız 50 nəfərdə görüldüyü üçün bütün dünyada xüsusi protokollarla qorunur. Bəs, elm adamları laboratoriya mühitində “qızıl qan” istehsal edə biləcək? Görün ekspertlər nə deyir…
Referans Media xəbər verir ki, İlk qanköçürmə cəhdləri 1667-ci ildə fransız həkimi Jan-Batist Denisin qoyunlardan qanı insanlara ötürmək cəhdləri ilə başladı. Müasir dillə desək, ilk uğurlu insandan insana qanköçürmə əməliyyatı 1818-ci ildə ingilis cərrah Ceyms Blundell tərəfindən doğuşdan sonra həddindən artıq qan itkisi keçirən xəstə üzərində həyata keçirilib. 1901-ci ildə Karl Landşteynerin A, B və O qan qruplarını kəşf etməsi ilə qan köçürməsi həqiqətən təhlükəsiz və sistemli bir tibbi prosedur halına gəldi və bu da hər bir xəstəyə düzgün qan köçürməsinə imkan verdi və transplantasiya tibbində yeni bir dövrün başlanğıcını qoydu. Bağışlanmış qan zədələrdə və əməliyyatlarda istifadə olunurdu və müalicənin vacib bir hissəsinə çevrildi. Ancaq qanköçürmə nə qədər inkişaf etmiş olsa da, dünyada hələ də bu prosedurdan faydalana bilməyən insanlar var. Nadir qan qrupları olan insanlar öz növlərindən donor qan tapmaqda ciddi çətinliklərlə üzləşə bilərlər. Bu gün müəyyən edilən rəqəmlərə görə, dünyada düz 50 nəfərin Rh null adlanan “qızıl qanı” var. Əgər bu insanlar yaralanıbsa və ya qan köçürülməsinə ehtiyac varsa, onların lazımi qanı tapmaq şansları çox aşağıdır. Alimlər dünyanın hər yerindən 50 nəfər üzərində aparılan yeni bir araşdırmaya başlayıblar və nəticələrə nəzər salıblar.
Qan qrupları əsasən A, B, O və Rh sistemlərinə uyğun olaraq təsnif edilir. A, B, O sistemində dörd əsas qan qrupu var: A, B, AB və 0. Bundan əlavə, Rh faktoru qanın müsbət və ya mənfi olduğunu müəyyən edir. Bu iki sistem birləşdirildikdə, ümumilikdə səkkiz əsas qan qrupu əmələ gəlir: A+, A−, B+, B−, AB+, AB−, 0+, və 0−. Bu təsnifat qan köçürmələrinin təhlükəsiz aparılması üçün vacibdir. Son illərdə bütün bu qan qruplarına ‘qızıl qan’ olaraq da adlandırılan Rh-null adlı başqa bir qan qrupu əlavə edilmişdir. Dünyada yalnız 50 insanın damarlarında dövr etdiyi bilinən bu nadir qan qrupu alimlərin diqqətini cəlb edib. Rh-sıfır qan daşıyan insanların sayı çox az olduğundan, alimlər qan köçürmələri üçün lazım olan qan miqdarını artırmaq üçün laboratoriyada Rh-sıfır qan yetişdirilməsi ehtimalını araşdırırlar. Alimlər Rh-sıfır qanın universal qan köçürmələrini asanlaşdıra biləcəyini proqnozlaşdırırlar.
Alimlər dünyada yalnız 50 nəfərin sahib olduğu bu qan qrupunun laboratoriya şəraitində istehsal oluna biləcəyinə inansalar da, bunun tibb ictimaiyyətində köklü bir yenilik olacağına inanırlar.
