ABŞ prezidenti Donald Tramp, İranın nüvə silahı istehsal etdiyini əsas gətirərək əməliyyat əmri vermişdi. Lakin beynəlxalq nüvə ekspertləri Tehranın heç bir nüvə silahı istehsal etmədiyini açıq şəkildə bildirib. Bu isə Trampın həm daxili siyasətdə, həm də ABŞ-ın regiondakı mövqeyində çətin vəziyyətə düşməsinə səbəb ola bilər.
İran əməliyyatı ABŞ siyasətində gərginlik yaradır
ABŞ və İsrailin İran əməliyyatları yalnız Yaxın Şərqdə deyil, ABŞ siyasətində də böhran yaradıb. İran dini lideri Ayətullah Əli Xamenein öldürülməsi Tramp-Netanyahu cütlüyünü müvəqqəti qazanan tərəf kimi göstərsə də, əməliyyatın uzunmüddətli nəticələri Tramp üçün mənfi ola bilər.
Nüvə sahəsində çalışan ekspertlər, “Tehran nüvə silahı istehsal etmir” deyərək, Trampın irəli sürdüyü arqumentin yanlış olduğunu göstərib. İki seçki dönəmində də Demokratları ABŞ-ın xaricdəki hərbi əməliyyatlarını tənqid edərək seçki kampaniyasında üstünlük qazanan Trampın nüvə iddialarına qarşı reaksiyalar artıb.
“Trump özünü tələyə saldı”
İran əməliyyatı öncəsi ABŞ-ın Baş Qərargah Rəisi General D. Keyn Trampı əməliyyatın riskləri barədə xəbərdar etmişdi. ABŞ kəşfiyyat başçısı T. Qabbart isə İranın nüvə silahı istehsal etmədiyini açıq şəkildə bildirmişdi. Tehranda rəsmi açıqlamada “nüvə silahı istehsal etməyəcəyini” və dinc nüvə proqramını beynəlxalq nəzarət altında həyata keçirdiyini bildirmişdi.
Ekspertlərdən Dr. Pantelis F. Ikonomou bildirib ki, Tramp İsrailin tələbinə görə güc istifadə etməklə özünü tələyə salıb. Bu qərar ABŞ-ın diplomatik, hərbi və iqtisadi maraqlarına zərər verə bilər və prezident üçün nadir bir fiyasko ilə nəticələnə bilər.
Ara seçkilərdə Tramp üçün risklər
Prof. Dr. Kamer Kasım isə Trampın vəziyyətini belə qiymətləndirib: “İran əməliyyatının əsas məqsədi İsrailin istəklərinə uyğun olub. Tramp əməliyyatı diplomatik yolla həll etmək istəsə də, İsrailin təsiri ABŞ siyasətində güclüdür. Əməliyyatın uzanması ABŞ-a böyük maliyyə yükü gətirir, neft qiymətləri sürətlə artır. Hörmüz boğazından gündə 20 milyon barel neft keçdiyi üçün qiymətlərin 130 dolları keçməsi mümkündür. Noyabrda keçiriləcək ara seçkilərə belə bir iqtisadi mühitdə girilməsi Tramp üçün ciddi risk yaradacaq”.
Ekspertlər hesab edir ki, Tramp əməliyyatı dayandırmaq üçün qısa müddətə qərar verməli olacaq, lakin necə edəcəyi hələ də qeyri-müəyyəndir.
