Azərbaycanla Türkiyə münasibətləri adi dövlətlərarası əlaqələr deyil. Bu münasibətin arxasında tarix, qan, dil, mədəniyyət, ortaq yaddaş və ən ağır günlərdə bir-birinin yanında dayanmış iki xalq var. Azərbaycan xalqı Türkiyəyə həmişə qardaş ölkə kimi baxıb və bu yanaşma hansısa siyasi situasiyadan, gündəlik diplomatik mübahisədən və ya ayrı-ayrı şəxslərin mövqeyindən asılı olmayıb. Elə buna görə də son günlər Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrində Azərbaycana qarşı tənqidi, bəzən isə açıq şəkildə ittiham xarakterli yazı və paylaşımların artması Azərbaycanda haqlı suallar doğurur.
Məsələ ondan ibarət deyil ki, Türkiyədə heç kim Azərbaycanı tənqid etməsin. Əlbəttə, Türkiyədə də Azərbaycanla bağlı fərqli fikirlər səslənə bilər. Məsələ ondan ibarət deyil ki, Türkiyədə heç kim Azərbaycanı tənqid etməsin. Əlbəttə, Türkiyədə də Azərbaycanla bağlı fərqli fikirlər səslənə bilər.
Qardaşlıq fikir ayrılığını qadağan etmir. Amma fikir ayrılığı ilə məqsədli şəkildə mənfi obraz formalaşdırmaq, təsdiqlənməmiş məlumatları yaymaq və iki xalqın münasibətlərinə şübhə toxumu səpmək arasında ciddi fərq var. Məhz buna görə də sentyabrın 26-da Azərbaycan Media və Yayım Şurası Türkiyənin media məkanında, xüsusilə sosial şəbəkələrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə xələl gətirməyə yönəlmiş əsassız və qərəzli iddiaların kütləvi xarakter almasından narahatlığını ifadə edib. Şura belə kampaniyaların müəyyən fasilələrlə davamlı xarakter daşıdığını və dezinformasiyanın rahatlıqla yayılmasına qarşı tədbir görülməməsinin təəssüf doğurduğunu bildirib.
Burada məsələ artıq tək-tək sosial media istifadəçilərinin şəxsi fikrindən ibarət deyil. Azərbaycan Milli Məclisinin Xarici müdaxilələrə və hibrid təhdidlərə qarşı müvəqqəti komissiyası da son günlər Türkiyə ərazisindən sosial media platformaları vasitəsilə Azərbaycana qarşı aparılan informasiya kampaniyasını araşdırıb və kampaniyanın müəyyən mərkəzlər tərəfindən əlaqələndirilmiş formada, hədəfli reklamlar, real və saxta sosial media hesabları vasitəsilə aparıldığı qənaətini açıqlayıb. Komissiya bu kampaniyanın Azərbaycan-Türkiyə dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərini hədəf aldığını bildirib.
Amma burada çox mühüm bir məqamı xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, biz Türkiyəni bu kampaniyanın tərəfi kimi təqdim edə bilmərik. Əksinə, söhbət Türkiyənin öz informasiya məkanında fəaliyyət göstərən müəyyən dairələrdən gedir. Türkiyə dövləti ilə Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrində fəaliyyət göstərən ayrı-ayrı şəxsləri eyniləşdirmək nə doğru olar, nə də iki ölkə arasındakı münasibətlərin ruhuna uyğundur. Türkiyə Azərbaycan üçün sıradan xarici dövlət deyil və Azərbaycan xalqının Türkiyəyə münasibəti də sıradan dövlətlərarası münasibət çərçivəsinə sığmır.
Elə buna görə də Türkiyəyə qarşı səmimi bir iradımız var. Azərbaycanla bağlı belə kampaniyalar başlayanda Ankaranın reaksiyası daha aydın və daha prinsipial görünməlidir. Əgər söhbət həqiqətən də qardaşlıqdan gedirsə, iki ölkənin münasibətlərinə qarşı yönələn məqsədli informasiya kampaniyalarına münasibətdə də eyni həssaslıq nümayiş etdirilməlidir. Çünki qardaşlıq yalnız xoş sözlər söyləmək deyil, qardaşının haqqını və nüfuzunu qorumaq məsuliyyətini də daşımaqdır.
Əslində, Türkiyə tərəfi də bu problemin mövcudluğundan xəbərsiz deyil. Son dövrlərdə Azərbaycan və Türkiyə arasında dezinformasiyaya qarşı mübarizə sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi məsələsi də müzakirə olunub. Sentyabrın 14-də Bakıda keçirilən görüşdə iki ölkənin media və kommunikasiya strukturlarının nümayəndələri dezinformasiyaya qarşı birgə fəaliyyətin gücləndirilməsini müzakirə ediblər. Deməli, problem görülür və qəbul edilir. Ancaq məsələ yalnız problemin mövcudluğunu etiraf etməklə bitməməlidir. Əgər həqiqətən “Bir millət, iki dövlət” prinsipini qorumaq istəyiriksə, bu prinsipə zərbə vuran informasiya kampaniyalarına qarşı da ardıcıl mövqe ortaya qoyulmalıdır. Bunu xüsusilə Türkiyədəki media dairələrinə demək lazımdır: Azərbaycan Türkiyəni heç vaxt sıradan xarici dövlət kimi görməyib. Türkiyənin çətin günlərində Azərbaycandan gələn dəstək də bunun göstəricisidir. Qarabağ müharibəsi zamanı Türkiyənin siyasi və mənəvi dəstəyi isə Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu münasibətin təməli belə mövqelərlə yox olmayacaq. Amma qardaşlıq birtərəfli məsuliyyət də deyil.
Azərbaycanda Türkiyə haqqında yazılan hər hansı tənqidi material dərhal iki xalqın münasibətlərinə qarşı kampaniya kimi təqdim edilirsə, Türkiyədə də Azərbaycanla bağlı eyni həssaslığın göstərilməsi gözləniləndir. Azərbaycan mediasında Türkiyəyə qarşı hər hansı əsassız və təhqiramiz yanaşma necə narahatlıq doğurursa, Türkiyə mediasında Azərbaycana qarşı belə yanaşmalar da Bakıda haqlı narazılıq yaradır. Tənqid, fikir ayrılığı, hətta sərt polemika da mümkündür. Amma qardaş ölkənin dövlətinə, xalqına və milli maraqlarına qarşı qərəzli, təsdiqlənməmiş və manipulyativ yanaşma artıq başqa məsələdir.
Bu gün ən təhlükəli məsələ Türkiyə ilə Azərbaycan arasında real siyasi problem olması deyil. Əksinə, rəsmi səviyyədə münasibətlər strateji müttəfiqlik xarakteri daşıyır və son günlərdə də iki ölkə müdafiə sənayesi və digər sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf etdirir. Sentyabrın 30-da Azərbaycan və Türkiyə müdafiə sənayesi sahəsində 500 milyon dollarlıq müqavilələr imzalayıb. Yəni dövlətlərarası münasibətlərdə əməkdaşlıq dərinləşdiyi halda informasiya məkanında müəyyən dairələrin bunun əksinə işləyən atmosfer yaratması xüsusilə düşündürücüdür.
Problem daha çox informasiya məkanında müəyyən dairələrin yaratmağa çalışdığı atmosferdir. Bu dairələrin kimlər olduğunu, hansı məqsədləri güddüyünü konkret faktlar olmadan söyləmək doğru olmaz. Amma bir həqiqət var ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə şübhə toxumu səpmək istəyən istənilən informasiya kampaniyası iki ölkənin düşmənlərinin işinə yarayır. Ona görə də həm Bakı, həm Ankara, həm də hər iki ölkənin media nümayəndələri bu məsələdə daha məsuliyyətli davranmalıdır.
Türkiyə bizim üçün qardaş ölkədir. Bu ifadə sadəcə diplomatik şüar deyil. Azərbaycan xalqının böyük əksəriyyətinin hissidir. Məhz buna görə də qardaşdan gələn yanlış tənqid daha çox ağrıdır. Biz Türkiyədən Azərbaycanı tənqid etməməyi yox, tənqidin ədalətli, faktlara əsaslanan və iki xalqın münasibətlərini zədələməyən formada aparılmasını gözləyirik. Eyni məsuliyyət Azərbaycana da aiddir. Çünki qardaşlıq təkcə yaxşı günlərdə bir-birinin yanında dayanmaq deyil. Qardaşlıq həm də bir-birinə qarşı ədalətli olmaq, yanlış anlaşılmaları böyütməmək və münasibətlərə kölgə salmağa çalışanlara imkan verməməkdir. Bu gün Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinə ən böyük xidmət bir-birimizə şübhə ilə baxmaq yox, bizi birləşdirən böyük mənzərəni qorumaqdır. Azərbaycan Türkiyəni itirmək istəmədiyi kimi, Türkiyənin də Azərbaycanın yalnız yaxşı günlərdə deyil, hər zaman yanında olduğunu göstərməsi bu qardaşlığın mahiyyətinə daha çox uyğun gəlir./musavat.com/
