Azərbaycanda təhsil sisteminin ilk və ən mühüm halqası olan məktəbəqədər təhsil pilləsində köklü islahatlar davam etdirilir. Uşaqların bağça təhsilinə əlçatanlığını maksimum həddə çatdırmaq, dövlət bağçalarındakı sıxlığı aradan qaldırmaq və təhsilin keyfiyyət standartlarını yüksəltmək məqsədilə dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində yeni maliyyələşmə modeli tətbiq edilir. Layihənin əsas qayəsini vətəndaşların təhsil hüququnun daha effektiv təmin olunması və uşaqların erkən yaşda inkişafına bərabər imkanların yaradılması təşkil edir.
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi Referans Media-ya açıqlamasında məktəbəqədər təhsilin strateji əhəmiyyətini, dövlət dəstəyinin detallarını və valideynlər üçün yaradılan yeni imkanları geniş təhlil edib.
Məktəbəqədər təhsil pilləsi – Uğurlu gələcəyin strateji bünövrəsi
Erkən yaş dövründə alınan təhsil uşağın analitik düşüncəsinin, sosial vərdişlərinin və fərdi keyfiyyətlərinin formalaşmasında həlledici rol oynayır. Məhz bu səbəbdən dövlət siyasətində məktəbəqədər təhsilə xüsusi strateji prioritet kimi yanaşılır.
"Məktəbəqədər təhsil pilləsi strateji təhsil mərhələsidir. Bu pillə uşaqların növbəti təhsil səviyyələrinə (ümumi orta təhsilə) hazırlaşması üçün uğurlu və sağlam bir zəmin yaradır, onların gələcək akademik göstəricilərinə bilavasitə müsbət təsir göstərir. Ölkə başçısının müvafiq tapşırıq və sərəncamları əsasında həyata keçirilən tədbirlər də məhz təhsilin əhatəliliyini artırmağa və keyfiyyəti təmin etməyə xidmət edir," — deyə Elçin Əfəndi qeyd edib.
Dövlət dəstəyinin mexanizmi: Kimlər və hansı şərtlərlə yararlana bilər?
Yeni mexanizmə əsasən, dövlət təkcə öz tabeliyində olan bağçalarla kifayətlənmir, eyni zamanda müəyyən olunmuş sertifikasiya və standartlara cavab verən özəl məktəbəqədər təhsil müəssisələrini də maliyyələşdirir. Lakin bu dəstəyi almaq üçün özəl bağçaların qarşısında ciddi kriteriyalar qoyulub.
Ekspert maliyyələşmə şərtlərini və ayrılan vəsaitin həcmini belə izah edib: "Dövlət tərəfindən özəl bağçalara maliyyə dəstəyinin verilməsi üçün həmin müəssisələr Elm və Təhsil Nazirliyinin müəyyənləşdirdiyi ciddi tələblərə cavab verməlidir. Buraya uşaqların sanitariya-hiziyena normativlərinə uyğun qidalanması, yataqxana rejimi, təhlükəsizlik standartları və tədris prosesinin keyfiyyəti daxildir. Tələblərə cavab verən özəl bağçalarda təhsil alan uşaqlar üçün dövlət büdcəsindən xüsusi maliyyə vəsaiti (vauçer) ayrılır. Maliyyələşmə differensial qaydada aparılır: paytaxt Bakı üzrə bir uşaq üçün aylıq 350 manatdan, bölgələrdə isə 250 manatdan çox olmamaq şərtilə dövlət tərəfindən ödəniş edilir."
Bağçalarda yer tapmaq problemi həll olunur: Valideynlər üçün alternativ imkan
Əhalinin sıx olduğu ərazilərdə, xüsusən paytaxtda dövlət bağçalarında yerlərin tez dolması valideynlər üçün müəyyən çətinliklər yaradırdı. Yeni model bu problemi kökündən həll etməyə imkan verir. Dövlət bağçasında boş yer tapılmadıqda, valideynlərə eyni şərtlərlə özəl bağça seçmək şansı təqdim edilir.
Elçin Əfəndi valideynləri bu imkandan çəkinmədən yararlanmağa çağırıb:
"Təcrübədə rast gəlinir ki, vətəndaşlar yaşadıqları ərazidə dövlət məktəbəqədər təhsil müəssisələrində boş yer tapa bilmirlər, çünki həmin yerlər qısa müddətdə dolur. Belə olan halda alternativ olaraq nazirliyin kriteriyalarına tam cavab verən özəl müəssisələr təklif olunur. Valideynlər elektron sistemdə (əmək yaşlı təhsil pilləsində) bu yerləri rahatlıqla seçə bilərlər. Valideynlər bu zaman heç bir tərəddüd etməməlidirlər, çünki təhsil xərclərinin əhəmiyyətli hissəsi dövlət büdcəsi hesabına qarşılanır."
Nəticə və gözləntilər
Dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində tətbiq edilən bu layihə ölkədə məktəbəqədər təhsilin əhatə dairəsini genişləndirməklə yanaşı, özəl bağçalar arasında sağlam rəqabət mühitinin formalaşmasına və ümumi təhsil keyfiyyətinin artmasına gətirib çıxaracaq. Ən əsası reveals ki, yaşayış yerindən və sosial statusundan asılı olmayaraq hər bir azərbaycanlı uşaq keyfiyyətli məktəbəqədər təhsil almaq imkanı əldə edir.
