Dünya avtomobil sənayesində inqilabi dəyişikliklər davam edir. Almaniyanın "BMW" şirkəti günəş enerjisi hesabına əlavə yürüş ehtiyatı qazanan yeni elektromobil konseptini təqdim edib. "Luminetta" adlanan ikiqapılı kupe elektrik avtomobillərinin gələcəyinin necə görünəcəyinə dair mühüm ipucları verir.
Model ABŞ-ın Klemson Universiteti ilə birlikdə həyata keçirilən "Deep Orange" 17 layihəsi çərçivəsində hazırlanıb. Avtomobilin ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun kuzovuna inteqrasiya olunmuş 1700-dən çox günəş elementidir. Bu panellər avtomobil həm hərəkətdə olarkən, həm də dayanacaqda saxlanıldığı zaman elektrik enerjisi istehsal edir. Hətta qismən kölgədə belə enerji toplamaq mümkündür.
Mühəndislərin hesablamalarına görə, avtomobil gündə təxminən 50-70 kilometr yol qət etməyə kifayət edən enerji istehsal edə bilir. Hesablamalar ABŞ və Avropanın müxtəlif iqlim şəraitinə uyğun aparılıb.
Layihənin uğurunun əsas səbəblərindən biri də rekord dərəcədə yüngül konstruksiyadır. Luminetta cəmi 550 kiloqram çəkisi var. Müqayisə üçün, hazırkı elektromobillərin əksəriyyətinin çəkisi 1800-2500 kiloqram arasında dəyişir.
Bu nəticəyə nail olmaq üçün polad, alüminium, karbon lifləri və 3D çap texnologiyası ilə hazırlanan hissələrdən istifadə olunub. Çəkinin azalması həm enerji sərfiyyatını minimuma endirir, həm də günəş panellərinin istehsal etdiyi enerjidən daha səmərəli istifadə etməyə imkan verir.
Konsept avtomobilin 2027-ci ildə CES sərgisində nümayiş etdirilməsi planlaşdırılır.
"BMW"nin bu layihəsi təsadüfi deyil. Son illərdə avtomobil sənayesində əsas istiqamət daxili yanma mühərriklərindən elektrikli nəqliyyata keçiddir. Bir çox ölkələr artıq benzin və dizellə işləyən yeni avtomobillərin satışını mərhələli şəkildə dayandırmaq qərarı qəbul edib. Avropa İttifaqında 2035-ci ildən etibarən karbon emissiyası yaradan yeni minik avtomobillərinin satışının dayandırılması planlaşdırılır.
Bu proses avtomobil istehsalçılarını tamamilə yeni texnologiyalar hazırlamağa məcbur edir. Yaxın 10-20 ildə avtomobillər bugünkü maşınlardan tamamilə fərqlənəcək.
Gələcəyin avtomobillərində günəş panelləri adi avadanlığa çevriləcək. Batareyalar bir neçə dəqiqəyə enerji yığacaq, bir doldurma ilə 1000 kilometrdən çox məsafə qət etmək mümkün olacaq. Süni intellekt sürücünün davranışını öyrənərək avtomobili özü idarə edəcək, avtopilot sistemləri daha da inkişaf edəcək.
Avtomobillər digər maşınlarla və yol infrastrukturu ilə birbaşa əlaqə saxlayacaq. Proqram təminatı internet üzərindən yenilənəcək və avtomobil sahibinin sağlamlıq vəziyyətini belə izləyəcək.
Bir əsrdən artıq müddətdə avtomobil sənayesinin əsasını benzin və dizel mühərrikləri təşkil edib. Lakin indi vəziyyət sürətlə dəyişir.
Elektrik mühərrikləri daha az texniki xidmət tələb edir, daha yüksək səmərəliliyə malikdir və karbon emissiyası yaratmır. Batareyaların ucuzlaşması, enerji sıxlığının artması və sürətli enerji doldurma texnologiyalarının inkişafı nəticəsində elektromobillər hər il daha əlçatan olur.
Bununla yanaşı, hidrogen yanacaq elementləri, bərk-elektrolitli batareyalar və günəş enerjisi ilə işləyən sistemlər də paralel inkişaf etdirilir.
Azərbaycanda da elektromobillərə maraq son illərdə nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Xüsusilə Çin istehsalı olan BYD, Changan, Geely, Zeekr və digər markaların bazarda sürətlə yayılması göstərir ki, ölkədə elektrik avtomobillərinə keçid artıq başlayıb. Şarj məntəqələrinin sayının artması, elektromobillər üçün tətbiq edilən vergi və gömrük güzəştləri bu prosesi daha da sürətləndirir. Əgər günəş panelləri ilə təchiz olunan avtomobillər kütləvi istehsala keçərsə, günəşli iqlimə malik Azərbaycan kimi ölkələr bu texnologiyadan daha çox faydalana biləcək.
"BMW"nin Luminetta layihəsi hələ konsept olsa da, avtomobil sənayesinin hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini aydın şəkildə nümayiş etdirir. Əgər bir neçə il əvvəl elektromobil gələcəyin texnologiyası hesab olunurdusa, indi günəş enerjisi ilə özünü qismən təmin edən avtomobillər gündəmə gəlir.
Yaxın onillikdə avtomobil anlayışı tamamilə dəyişəcək. Gələcəyin nəqliyyat vasitəsi sadəcə sürücünü bir nöqtədən digərinə aparan maşın deyil, enerji istehsal edən, süni intellektlə idarə olunan, internetə qoşulan və ətraf mühitə minimum təsir göstərən yüksək texnologiyalı mobil platforma olacaq. "BMW"nin təqdim etdiyi konsept isə həmin gələcəyin artıq uzaqda olmadığını göstərən ən maraqlı nümunələrdən biridir.
