İranın milli valyutasının kəskin dəyər itirməsindən sonra başlayan etiraz aksiyaları qısa müddətdə ölkə miqyasında rejim əleyhinə kütləvi nümayişlərə çevrilib. İnsan haqları təşkilatlarının məlumatına görə, indiyədək etirazlar zamanı 544 nəfər həyatını itirib, on minlərlə şəxs saxlanılıb.
1. Etirazlar necə başladı?
28 dekabr 2025-ci ildə Tehranda iqtisadi çətinliklər və inflyasiya səbəbilə satıcıların etirazları ilə start götürdü
Qısa zamanda digər şəhərlərə yayıldı
Mağazalar bağladı, minlərlə insan küçələrə çıxdı
Aksiyalar tədricən rejim əleyhinə şüarlarla müşayiət olundu
2. Təhlükəsizlik qüvvələrinin müdaxiləsi
İlk günlərdə polis sərt müdaxilə etmədi
Sonradan gözyaşardıcı qaz, rezin güllə və silahlı qarşıdurmalar başladı
Bir çox şəhərdə dövlət binaları və polis maşınları yandırıldı
Hakimiyyət ölkə üzrə interneti kəsdi, rabitə ciddi şəkildə məhdudlaşdırıldı
3. İran rəhbərliyinin mövqeyi
Ali dini lider Əli Xamenei etirazların iqtisadi səbəblərini qismən haqlı saysa da, aksiyaları “xarici qüvvələrin təxribatı” adlandırdı
“Xaos yaradanlara güzəşt olmayacaq” mesajı verdi
Prezident Məsud Pezeşkian isə etirazçıların nümayəndələri ilə dialoq qurulacağını bildirdi və iqtisadi problemlərə görə məsuliyyəti hökumətin üzərinə götürdü
4. ABŞ və İsrailin reaksiyası
ABŞ Prezidenti Donald Tramp etirazçıların öldürüləcəyi təqdirdə İrana “sərt zərbə” ilə hədələdi
İsrailin Baş naziri Beniyamin Netanyahu İran xalqının “azadlıq mübarizəsini dəstəklədiklərini” açıqladı
Tramp Starlink vasitəsilə İranda internetin bərpasını da gündəmə gətirdi
5. Ölən və saxlanılanların sayı
HRANA-nın məlumatına görə: 544 nəfər həlak olub (onlardan 8-i uşaqdır) , 10 681 nəfər saxlanılıb
Rəsmi Tehran etirazçılarla bağlı dəqiq rəqəmlər açıqlamır
6. ABŞ-ın mümkün müdaxiləsi
ABŞ mediası Vaşinqtonda İrana qarşı mümkün ssenarilərin müzakirə edildiyini yazır
Masada olan variantlar:
Kiberhücumlar
Starlink vasitəsilə informasiya dəstəyi
Hərbi hava zərbələri (hələlik ehtiyatlı yanaşma var)
Pentaqon açıq hərbi müdaxilənin etirazları zəiflədə biləcəyindən ehtiyatlanır
7. İranın cavab mesajı
Tehran hərbi müdaxilə halında regiondakı ABŞ bazalarının legitim hədəf olacağını açıqlayıb
