Prezident İlham Əliyevin 19 mart 2026-cı il tarixli Fərmanı tibbi sığorta sahəsində yeni bir eranın başlanğıcı hesab olunur. Bu islahatlar kağız üzərində mükəmməl görünür, bəs real mənzərə necədir?
Klinikalar Sığortaya Nə Dərəcədə Əməl Edir?
Hazırda klinikaların sığorta sisteminə münasibətini iki istiqamətdə qruplaşdırmaq olar:
1. Dövlət Xəstəxanaları: Burada icbari tibbi sığorta əsas mexanizmdir. Xidmət zərfinə daxil olan 3300-dən çox tibbi xidmət (analizlər, cərrahi əməliyyatlar, müayinələr) həyata keçirilir. Lakin əsas problem əməl etməməkdə deyil, həddindən artıq yüklənmədədir. Vətəndaşlar çox vaxt rentgen, MRT və ya dar ixtisaslı həkim qəbulu üçün həftələrlə növbə gözləməli olurlar. Bu da icra prosesini ləngidir.
2. Özəl Klinikalar: Sığorta Agentliyinin müqavilə bağladığı özəl klinikalarda vəziyyət bir qədər fərqlidir. Bir çox vətəndaş şikayət edir ki, özəl klinikalar sığorta ilə gələn xəstələrə “ikinci dərəcəli” müraciətçi kimi baxır. Göndərişlə gələn xəstələr üçün müayinə saatları məhdudlaşdırılır və ya bəzi hallarda “limit dolub” bəhanəsi ilə xidmətdən yayınma halları müşahidə olunur. Fərmandakı yeni tənzimləmələr məhz bu cür halların qarşısını almaq üçün nəzarət mexanizmini sərtləşdirir.
Əhalinin Əsas Narazılıqları və Sistemin Boşluqları
Sığortaya əməl olunma dərəcəsini aşağı salan bəzi kritik məqamlar var:
Dərman Təminatı: Ən böyük boşluq ambulator dərman təminatı ilə bağlıdır. Xəstəxanada yatarkən dərmanlar sığorta tərəfindən qarşılansa da, evə yazılan bahalı reseptləri vətəndaş özü almalıdır. Bu, bir çoxları üçün sığortanın effektivliyini sual altına qoyur.
Göndəriş Sistemi: Vətəndaşların birbaşa özəl klinikaya sığorta ilə gedə bilməməsi, əvvəlcə dövlət müəssisəsindən göndəriş almalı olması prosesi çətinləşdirir. Bu bürokratiya bəzən xəstələrin sığortadan imtina edib ödənişli xidmətə üz tutmasına səbəb olur.
Həkimlərin Motivasiyası: Dövlət xəstəxanalarında çalışan həkimlərin sığorta üzrə topladıqları bonusların ödənilməsindəki gecikmələr bəzən onların xidmət keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.
İslahatdan Gözləntilər
Mart ayındakı bu fərman əslində sistemin “beynini” yeniləyir. Funksiyaların yenidən bölüşdürülməsi o deməkdir ki, artıq hər bir gecikmə və ya klinikanın imtinası üçün konkret məsuliyyət daşıyan qurum olacaq. Sığortaya əməl olunma səviyyəsi kağız üzərində 90% olsa da, real xidmət keyfiyyətində bu rəqəm növbələr və dərman problemi səbəbindən daha aşağı hiss olunur. Yeni mərhələdə rəqəmsallaşma artdıqca, vətəndaşın şikayətinin birbaşa mərkəzi sistemə düşməsi klinikaları daha məsuliyyətli olmağa məcbur edəcək.
Sizcə, bu dəyişikliklərdən sonra xəstəxanalarda ən birinci hansı problem həll olunmalıdır?
