Hörmüz boğazından neft daşınması 86 faiz azalıb, 700-dən çox gəmi saxlanılıb; artan təhlükəsizlik riskləri və tranzitin dayandırılması qlobal enerji bazarlarında ciddi təchizat fasilələri ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bu böhran bir daha Ərdoğanın bu məsələ ilə bağlı xəbərdarlığının doğruluğunu ortaya qoyub.
Referans Media xəbər verir ki, Hörmüz boğazında müharibənin bitməsini 700-dən çox gəmi gözləyir. Hörmüz boğazından neft daşınması 27 fevral – 1 mart tarixləri arasında 21 milyon bareldən 2,8 milyon barelə düşüb. Dizel yanacağının və benzinin qiyməti artacaq.
Ərdoğanın İranla ABŞ/İsrail koalisiyası arasındakı münaqişənin “regional və qlobal təhlükəsizlik üçün çox ciddi nəticələrə” səbəb olacağı barədə xəbərdarlığından sonra Hörmüz boğazından çəkilən görüntülər qlobal enerji bazarlarındakı böhranın miqyasını ortaya qoyub.
Yaxın Şərq neft və təbii qaz istehsalını dünya bazarları ilə birləşdirən bu strateji tranzit məntəqəsində 700-dən çox gəmi müharibənin bitməsini gözləyir. Qlobal gündəlik neft istehlakının təxminən 20 faizini təşkil edən 20 milyon barel təchizat zənciri dənizdə faktiki olaraq ilişib qalıb.
Həftəsonu ABŞ və İsrailin İrana birgə hücumlarından sonra, gəmiçilik şirkətləri sığorta xərclərinin artması səbəbindən boğaz keçidlərini dayandırıblar. Məlumat analitikası şirkəti Kpler-in paylaşdığı rəqəmlərə görə, 27 fevralda 15 tanker tərəfindən daşınan 21 milyon barelin həcmi 1 mart tarixinə 3 tanker tərəfindən 2,8 milyon barelə düşüb. Bu cədvəl, 2026-cı ilin orta göstəricisi olan gündə 19,8 milyon barel ilə müqayisədə daşınmalarda 86% azalma olduğunu göstərir. Boğazın hər iki tərəfində 334 xam neft tankeri və yüzlərlə emal olunmuş məhsul gəmisi gözləyir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yükləmə əməliyyatları davam etsə belə, şərq istiqamətində yola düşmələrin azalması və gözləmə müddətinin uzanması yük daşımalarının xərclərini artıracaq və gəlişlərdə əhəmiyyətli gecikmələrə səbəb olacaq.
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu Hörmüz boğazından istifadə etmək istəyən gəmilərə “heç bir gəminin keçməsinə icazə verilməyəcəyi” barədə mesaj göndərib. Bəzi konteyner gəmiləri marşrutlarını dəyişdirərək ərazidən uzaqlaşıb. Böyük Britaniya Dəniz Ticarət Əməliyyatları (UKMTO) Oman körfəzində və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri sahillərində kommersiya gəmilərinə edilən çoxsaylı hücumları təsdiqlədikdən sonra dəniz təhlükəsizliyi səviyyəsini ən yüksək risk kateqoriyasına – “kritik” səviyyəyə qaldırıb.
Ərdoğan bölgədəki münaqişə ilə bağlı açıqlamasında bildirib ki, “Lazımi müdaxilə edilməzsə, münaqişə regional və qlobal təhlükəsizlik üçün çox ciddi nəticələrə səbəb olacaq. Heç bir ölkə belə bir ssenarinin yarada biləcəyi iqtisadi və geosiyasi qeyri-müəyyənliklərə dözə bilməz. Buna görə də, yanğın daha da yayılmadan əvvəl onu söndürmək vacibdir”.
Digər tərəfdən, İsrail, ABŞ və İran arasındakı böhranın regiondakı digər ölkələrə də təsir etməsi ilə enerji qiymətləri kəskin şəkildə yüksəlib. Brent markalı xam neftin qiyməti 80 dollar həddini keçdikdən sonra dizel və benzinin tarixi qiymət artımı qətiləşib.
