Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsindən verilən məlumata görə, 2025-ci ildə ilk dəfə bədxassəli yenitörəmə diaqnozu qoyulmuş 15 144 nəfər qeydiyyata alınıb. Bu göstəricilər hər gün orta hesabla 41 nəfərə xərçəng xəstəliyi diaqnozu qoyulur.
Xərçəngə yoluxma riskini azaltmaq üçün nələrə diqqət etmək lazımdır?
Mövzu ilə bağlı Referans MEDİA-ya danışan doxtur Həqiqət Vəliyeva bildirib ki, bu sualın cavabı bir az çox genişdir. Çünki müxtəlif orqanların şişləri əmələ gəlmə səbəbləri müxtəlifdir. Ümumi faktorları götürsək, nəyə diqqət olunmalıdır? İlk növbədə erkən müayənə olunmalıdır. Həkim tərəfindən müxtəlif orqanların screening müayənəsində daxil olan müayənələr aparılmalıdır. Hələ xəstənin heç nəyi hiss olunmadan, gözlə görülən dəyişkənlik olmadan. Yəni, bunlar aşkarlanmalıdır.
Amma digər faktorlardan, bədən çəkisi, hərəkət, gündəlik qidalama, aktiv həyat tərzi, hormonal balansın normada olması, hormonal preparatların az istifadəsi, əsəb, stres faktorlarının rolu, sigarət çəkmə, rədiyasiya, virüs xəstəlikləri, müxtəlif orqanların işlənəmək əməsinin rolu var. Yəni, çox faktorlar var ki, bunların düzgün həyat tərzi keçirtməklə bir qismini bizdən əsl olan səhəblərin azalmasına, təsirinin qıcıqlarının azalmasına təsir göstərə bilər.
Ümumiyyətlə eqsagen faktorlardır bunlar. Eksagen faktorlara diqqət etməklə xərçəng riskini azalda bilərik. Amma bəzi endoken faktorlar var ki, onlar bizdən asılı olmayan, orqanizmin fəaliyyətinin əsasından olan proseslərdir ki, onların qarşısını almaq bir sərəfdə mümkün deyil.
Yəni xəstələrin özləri tərəfindən, sağlıq insanının özləri tərəfindən mümkün deyil. Və digər irsi genetik faktorlar var ki, onlar da bizdən asılı olan səbəblər deyil. Amma yenə də ümumiyyətlə xərçəng xəstəliyi genetik bir xəstəlikdir və genetik prosesdə mutasiyalar nəticəsində baş verir.
Sima Babayeva
