Çin alimləri 2026-cı ildə satışa çıxarılacaq insan körpəsini daşıya və dünyaya gətirə bilən dünyada ilk robotu hazırlayırlar. Kaiwa Technology-nin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən layihə, süni bətn texnologiyası vasitəsilə sonsuzluğu aradan qaldırmaq və bioloji hamiləliyi davam etdirməməyi seçənlər üçün alternativ təmin etmək məqsədi daşıyır. Bununla belə, bu yenilik dölün analıq əlaqəsini itirməsi, yumurta və sperma mənbələrinin qeyri-müəyyənliyi kimi etik narahatlıqları da artırır.
Elmi fantastika filmlərini canlandıra biləcək yenilik Çində həyata keçmək üzrədir. Dr. Zhang Qifeng-in rəhbərlik etdiyi Quançjouda yerləşən Kaiwa Technology şirkəti insan körpəsini daşıya və dünyaya gətirə bilən dünyada ilk hamiləlik robotunu hazırlayır. Prototipinin 2026-cı ildə buraxılması planlaşdırılan bu humanoid süni uşaqlıq texnologiyasından istifadə edərək hamiləliyi əvvəldən axıra kimi təqlid edəcək. The Telegraph xəbər verir ki, sonsuzluqla mübarizə aparan cütlüklərə və bioloji hamiləlik istəməyən şəxslərə ümid verən layihə həm də etik və hüquqi nəticələri ilə bağlı gərgin müzakirələrə səbəb olur.
SÜNİ BƏTN TEXNOLOGİYASI VƏ İŞLƏMƏ PRİNSİPİ
Kaiwa Technology tərəfindən hazırlanmış hamiləlik robotu ənənəvi inkubatordan çox daha qabaqcıl texnologiya təklif edir. Doktor Zhang Qifengin sözlərinə görə, robotun içindəki süni uşaqlıq boru vasitəsilə dölə lazımi qidaları çatdırmaqla hamiləliyi hamiləlikdən doğuşa qədər dəstəkləyəcək. Texnologiyanın “yetişmə mərhələsində” olduğu bildirilir, lakin yumurta və spermanın necə döllənəcəyi və uterusa implantasiya ediləcəyi hələ açıqlanmayıb. Prototipin 2026-cı ildə buraxılması planlaşdırılır, qiyməti təxminən 100.000 yuan (təxminən 14.000 dollar).
ETİK VƏ HÜQUQİ MÜZAKİRƏLƏR
Hamiləlik robotu Çin sosial mediasında geniş səs-küyə səbəb olub. Tənqidçilər dölün anası ilə əlaqə qura bilməməsini “qəddarlıq” adlandırır, yumurta və sperma ehtiyatlarının necə təmin ediləcəyi sualı isə hələ də aydın deyil. Feminist aktivist Andrea Dvorkin kimi mütəfəkkirlər daha əvvəl xəbərdarlıq etmişdilər ki, süni uşaqlıq texnologiyası qadınların hamiləlik təcrübələrini dəyərsizləşdirə bilər. Guangdong əyalətinin rəsmiləri ilə danışıqlar və qanuni təkliflər texnologiya üçün etik və hüquqi çərçivələrin yaradılması üçün davam edir.
CƏMİYYƏTDƏN MÜXTƏLİF REAKSİYALAR
Texnologiyanın tərəfdarları onun xüsusilə sonsuzluqla mübarizə aparan cütlüklər üçün inqilabi bir həll təklif etdiyinə inanırlar. Çində sonsuzluq nisbətlərinin 2007-ci ildəki 11,9%-dən 2020-ci ildə 18%-ə yüksəldiyini nəzərə alsaq, texnologiya əhəmiyyətli bir ümid mənbəyi olaraq görülür. Bir sosial şəbəkə istifadəçisi, “Süni mayalanmaya külli miqdarda pul xərcləyən ailələr uğursuzluğa düçar olur. Hamiləlik robotu cəmiyyətə töhfə verə bilər” şərhini yazıb. Bununla belə, bəziləri texnologiyanın “qeyri-təbii” olduğunu və uşağın psixoloji inkişafına təsir göstərə biləcəyini iddia edirlər.
DÜNYADA SÜNİ BƏTN ARAŞDIRMALARI
Hamiləlik robotu süni uşaqlıq texnologiyası üzrə tədqiqatların davamıdır. Filadelfiya Uşaq Xəstəxanasında hazırlanmış biobag vaxtından əvvəl doğulmuş quzuların həftələrlə sağ qalmasına kömək edib. Biobag, dölün qida ilə zəngin qan və amniotik maye ilə təmin edilməsi ilə bətnə bənzər bir mühit yaradır. Çinin hamiləlik robotu, konsepsiyadan doğuşa qədər tam bir hamiləlik təcrübəsi təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyan bu texnologiyanı bir addım da irəli aparır.
GƏLƏCƏK ÜMİDLƏR VƏ NARAHATLIQLAR
Mütəxəssislər deyirlər ki, hamiləlik robotu sonsuzluğa innovativ həll təklif edə və bioloji hamiləlik istəməyənlər üçün alternativ yol aça bilər. Bununla belə, texnologiyanın psixoloji, sosial və etik nəticələri qeyri-müəyyən olaraq qalır. 2022-ci ildə aparılan sorğu 18-24 yaşlı gənclərin 42%-nin dölün tamamilə qadın orqanizmindən kənar inkişafını dəstəklədiyini göstərsə də, texnologiyanın uzunmüddətli təsiri hələ də müzakirə olunur. Çində yerli hökumətlər süni mayalanma və IVF müalicələrini sağlamlıq sığortası ilə əhatə edərək sonsuzluqla mübarizə üçün addımlar atır və hamiləlik robotu bu sahədə ən radikal yeniliklərdən biri kimi önə çıxır.
